Często mówi się, że to nie tyle Żydzi strzegli szabatu (świętego dnia odpoczynku), ile szabat strzegł Żydów. Żydowski szabat to święty czas pokoju, dzień, w którym możemy się zatrzymać, zastanowić i na nowo połączyć z tym, co najważniejsze. W każdy piątek o zachodzie słońca żydowskie rodziny i społeczności na całym świecie rozpoczynają ten 25-godzinny odpoczynek od pośpiechu codzienności. W epoce niekończących się wymagań i napiętych grafików szabat pozostaje odwiecznym przypomnieniem o wartości odpoczynku i refleksji.
Ten dzień odpoczynku jest wpleciony w samą tkankę stworzenia. W opowieści o stworzeniu w Księdze Rodzaju (Bereszit) Bóg odpoczywa siódmego dnia i błogosławi go jako czas święty. Wyjątkowe zaproszenie szabatu pozwala nam oderwać się od rutyny i świętować życie w jego najczystszej postaci. Wchodząc w szabat, zostajemy przyjęci do świata pokoju, rodziny i ponadczasowej tradycji.
Jak Żydzi świętują szabat
Tradycje szabatowe przekazywane są z pokolenia na pokolenie, a każdy zwyczaj otwiera drzwi do bliskości i radości.
Zapalanie świec: O zachodzie słońca w piątek rodzina zbiera się, by zapalić świece szabatowe. Ten cichy, piękny obrzęd wnosi do domu światło i pokój oraz oznacza początek szabatu i jego świętości.
Kidusz i świąteczny posiłek: Nad kielichem wina odmawia się błogosławieństwo kiduszu, które uświęca ten dzień, a potem wszyscy dzielą się chałą, plecionym chlebem właściwym szabatowi. Sam posiłek to cenne spotkanie z rodziną i przyjaciółmi, przy którym swobodnie płyną pieśni, śmiech i ważne rozmowy.
Modlitwy i czytanie Tory: Szabatowe nabożeństwa w synagodze wypełniają modlitwy i pieśni, które sławią dar odpoczynku. W sercu nabożeństwa znajduje się czytanie Tory, okazja, by zanurzyć się w świętym tekście i zastanowić nad jego znaczeniem dla naszego życia.
Odpoczynek i refleksja: Szabat zaprasza nas, byśmy odłożyli pracę i to, co nas rozprasza, robiąc miejsce dla rodziny i osobistej refleksji. Telefony zostają odłożone, troski tygodnia bledną, a my cieszymy się darem czasu z bliskimi, w rozmowach, które pogłębiają nasze więzi.
Bialik o pięknie szabatu
Gdy szabat dobiega końca, jego pokój często pozostaje w naszych sercach, a my możemy sięgnąć po słowa Chaima Nachmana Bialika (1873-1934), poety, którego już za życia uznano za narodowego poetę żydowskiego. Uchwycił on ten spokój w wierszu „Królowa Szabat”:
Już słońce zniknęło z wierzchołków drzew,
Chodźcie, witajmy Królową Szabat, niech płynie śpiew.
Spójrzcie, zstępuje, ta święta, błogosławiona,
Z aniołów orszakiem, pokojem i ciszą otoczona.
Przyjdź, o Królowo, i z nami bądź;
Przyjdź, przyjdź, Oblubienico Szabat, wejdź.
Pokój i wam, aniołowie pokoju!
Szabat witamy pieśnią i chwałą,
Wracamy powoli, z radością w sercu całą.
Stół tam nakryty, świece jaśnieją,
Wszystkie kąty domu blaskiem promienieją.
Szabat to pokój i odpoczynek.
Szabat to błogosławiony spoczynek.
Wejdźcie w pokoju, aniołowie pokoju.
Powitaliśmy szabat pieśnią i modlitwą,
Do domu wracamy, by dzielić się radością żywą.
Stół jest nakryty i świece zapalone,
Najmniejszy kącik na szabat przystrojony.
O dniu błogosławieństwa, dniu odpoczynku!
Słodki dniu pokoju, bądź zawsze błogosławiony!
Przynieście i wy pokój, aniołowie pokoju!