Pascha rozpoczyna się w wigilię 15 dnia hebrajskiego miesiąca Nisan. Po wieczornym nabożeństwie rodziny i przyjaciele spotykają się na seder, który jest jednym z najważniejszych uroczystych posiłków w kalendarzu żydowskim i najczęściej przestrzeganym rytuałem przez Żydów na całym świecie. Seder to długi proces, który może trwać wiele godzin i trwać do późnych godzin nocnych.
Po zajęciu miejsca Żydzi postępują zgodnie z procedurą Hagady, która zawiera żydowskie teksty i zawiera instrukcje, które są używane jako przewodnik podczas sederu paschalnego. Historie opowiedziane w Hagadzie otaczają żydowski exodus z Egiptu oraz anegdoty i przypowieści tradycji paschalnej.
Hagada podzielona jest na dwanaście części
:Kadesz: Seder rozpoczyna się recytacją Kiduszu, błogosławieństwa nad kielichem wina (pierwszy kielich), aby uświęcić święto i posiłek.
Urchatz: Uczestnicy myją ręce w symbolicznym geście oczyszczenia.
Karpas: Warzywo, zazwyczaj pietruszka lub seler, jest zanurzane w słonej wodzie i spożywane, aby symbolizować łzy wylane przez naród żydowski w niewoli.
Yachatz: Kawałek macy jest rozbity i połowa jest odkładana do zjedzenia później jako afikoman.
Maggid: Historia żydowskiego exodusu z Egiptu jest opowiedziana, w tym Dziesięć Plag, odejście z Egiptu i rozstąpienie się Morza Czerwonego. Cztery pytania są zadawane i omawiane są Czterej Synowie, z których każdy reprezentuje inny typ dziecka i jego pytanie. Pod koniec Maggid uczestnicy piją drugą filiżankę wina lub soku winogronowego.
Rachtzah: Ręce są ponownie umyte, tym razem w ramach przygotowań do zjedzenia macy.
Motzi Maca: Recytuje się błogosławieństwo nad macą, a następnie uczestnicy jedzą macę.
Maror: Gorzkie zioło, typowo chrzan, jest spożywane, aby symbolizować gorycz niewolnictwa.
Korech: Kanapka z macą, gorzkimi ziołami i charoset (mieszanka posiekanych jabłek, orzechów i wina) jest spożywana, aby symbolizować moździerz, którego żydowscy niewolnicy używali do budowy budynków w Egipcie.
Szulchan Orech: Serwowany jest świąteczny posiłek, w tym tradycyjne potrawy paschalne, takie jak mostek, kurczak i zupa z kulek macy.
Tzafun: Afikoman, odłożony wcześniej kawałek macy, znajduje się i je, symbolizując ofiarę paschalną i odkupienie narodu żydowskiego.
Barech: Recytuje się Birkat Hamazon, błogosławieństwo po posiłku, na końcu którego pije się trzeci kielich.
Hallel: Recytowane są psalmy uwielbienia, po których następuje recytacja Wielkiego Hallelu, zakończona czwartym kielichem wina lub soku winogronowego.
Nirtzah: Seder kończy się modlitwą, aby Bóg przyjął Seder i święto Paschy.
Seder charakteryzuje się interaktywnym charakterem – wszyscy uczestnicy są zaproszeni do udziału – i specjalnymi rytuałami. Każdy z czterech kielichów wina ma swoje symboliczne znaczenie:
znany jako kielich Kidusz, służy do uświęcenia święta i posiłku oraz do wyrażenia wdzięczności za błogosławieństwa tego okresu.
2. Drugi kielich pije się po opowiadaniu historii wyjścia z Egiptu, aby przypomnieć uczestnikom o Bożej obietnicy wyzwolenia narodu żydowskiego z niewoli.
3. Trzeci kielich jest pijany po Birkat Hamazon, błogosławieństwie po posiłku i jest znany jako Kielich Odkupienia, symbolizujący odkupienie narodu żydowskiego z niewoli.
4. Czwarty kielich jest pijany po zakończeniu modlitwy Hallelu i jest znany jako Kielich Akceptacji, symbolizujący przyjęcie przez naród żydowski Bożego przymierza i jego zobowiązanie do przestrzegania Jego praw.
Niektóre interpretacje utrzymują, że cztery kielichy odpowiadają również czterem etapom odkupienia wymienionym w Torze: "Wyprowadzę was", "Wybawię was", "Odkupię was" i "Wezmę was, abyście byli Moim ludem". Pijąc te cztery kielichy, uczestnicy potwierdzają swoją wiarę w boski plan odkupienia i zobowiązanie do życia zgodnie z wolą Boga.
Innym znaczącym momentem jest recytacja Czterech Pytań, zwykle wypowiadanych lub śpiewanych na głos przez dzieci, mających na celu wzbudzenie ciekawości i sprowokowanie dyskusji na temat znaczenia i symboliki święta Paschy.
Cztery pytania są następujące:
1. "Dlaczego ta noc różni się od wszystkich innych?" – To pytanie służy jako wprowadzenie do Sederu i podkreśla wyjątkowość święta Paschy.
2. "Dlaczego jemy przaśny chleb (macę) zamiast zwykłego chleba?" – To pytanie skłania do dyskusji na temat historycznego powodu, dla którego naród żydowski jadł macę podczas pospiesznego wyjazdu z Egiptu.
3. "Dlaczego jemy gorzkie zioła (maror)?" – To pytanie skłania do refleksji nad goryczą niewolnictwa i trudnościami, jakie znosił naród żydowski.
4. "Dlaczego zanurzamy warzywa dwa razy (karpas)?" – To pytanie skłania do dyskusji na temat symboliki zanurzania warzyw w słonej wodzie, która reprezentuje łzy wylane podczas niewolnictwa.
Zadając te pytania i angażując się w dyskusję na temat odpowiedzi, uczestnicy pogłębiają swoje zrozumienie święta Paschy i jego znaczenia w żydowskiej historii i tradycji.
Seder w całości jest chyba najlepiej podsumowany przez wstępne stwierdzenie wyrecytowane przez przywódcę Sederu: "Ha Lachma Anya" (הא לחמא עניא) jest hebrajskim wyrażeniem aramejskim, które oznacza "To jest chleb utrapienia". To stwierdzenie odnosi się do macy, czyli przaśnego chleba. Maca jest nazywana "chlebem utrapienia", ponieważ reprezentuje pośpiech, z jakim naród żydowski musiał opuścić Egipt, nie mając wystarczająco dużo czasu, aby ich chleb wyrósł. Oświadczenie Ha Lachma Anya kontynuuje zaproszenie dla potrzebujących, aby przyłączyli się do obchodów Paschy: "Niech wszyscy, którzy są głodni, przyjdą i jedzą, niech wszyscy, którzy są w potrzebie, przyjdą i świętują Paschę z nami". Odzwierciedla to ducha gościnności i inkluzywności, który jest centralny dla święta Paschy, a także żydowską wartość pomocy potrzebującym. Pascha świętuje wolność narodu żydowskiego, upamiętniając jego czas jako narodu zniewolonego.