Exodo 21

Kabanata 21

א וְאֵ֙לֶּה֙ הַמִּשְׁפָּטִ֔ים אֲשֶׁ֥ר תָּשִׂ֖ים לִפְנֵיהֶֽם׃

1 At ito ang mga batas na ilalagay mo sa harap nila.

ב כִּ֤י תִקְנֶה֙ עֶ֣בֶד עִבְרִ֔י שֵׁ֥שׁ שָׁנִ֖ים יַעֲבֹ֑ד וּבַ֨שְּׁבִעִ֔ת יֵצֵ֥א לַֽחָפְשִׁ֖י חִנָּֽם׃

2 Kapag bumili ka ng aliping Hebreo, anim na taon siyang maglilingkod, at sa ikapito ay lalaya siya nang walang bayad.

ג אִם־בְּגַפּ֥וֹ יָבֹ֖א בְּגַפּ֣וֹ יֵצֵ֑א אִם־בַּ֤עַל אִשָּׁה֙ ה֔וּא וְיָצְאָ֥ה אִשְׁתּ֖וֹ עִמּֽוֹ׃

3 Kung pumasok siyang mag-isa, lalabas siyang mag-isa; kung siya ay may asawa, lalabas na kasama niya ang kanyang asawa.

ד אִם־אֲדֹנָיו֙ יִתֶּן־ל֣וֹ אִשָּׁ֔ה וְיָלְדָה־ל֥וֹ בָנִ֖ים א֣וֹ בָנ֑וֹת הָאִשָּׁ֣ה וִילָדֶ֗יהָ תִּהְיֶה֙ לַֽאדֹנֶ֔יהָ וְה֖וּא יֵצֵ֥א בְגַפּֽוֹ׃

4 Kung bigyan siya ng kanyang amo ng asawa, at manganak ito sa kanya ng mga anak na lalaki o babae, ang babae at ang kanyang mga anak ay mapupunta sa kanyang amo, at siya ay lalabas na mag-isa.

ה וְאִם־אָמֹ֤ר יֹאמַר֙ הָעֶ֔בֶד אָהַ֙בְתִּי֙ אֶת־אֲדֹנִ֔י אֶת־אִשְׁתִּ֖י וְאֶת־בָּנָ֑י לֹ֥א אֵצֵ֖א חָפְשִֽׁי׃

5 Ngunit kung tahasang sasabihin ng alipin, “Mahal ko ang aking amo, ang aking asawa, at ang aking mga anak; hindi ako lalaya,”

ו וְהִגִּישׁ֤וֹ אֲדֹנָיו֙ אֶל־הָ֣אֱלֹהִ֔ים וְהִגִּישׁוֹ֙ אֶל־הַדֶּ֔לֶת א֖וֹ אֶל־הַמְּזוּזָ֑ה וְרָצַ֨ע אֲדֹנָ֤יו אֶת־אָזְנוֹ֙ בַּמַּרְצֵ֔עַ וַעֲבָד֖וֹ לְעֹלָֽם׃ (ס)

6 Kung gayon, dadalhin siya ng kanyang amo sa harap ng mga hukom, at dadalhin siya sa pinto o sa hamba ng pinto, at bubutasin ng kanyang amo ang kanyang tainga sa pamamagitan ng balibol, at paglilingkuran niya ito habang-panahon.

ז וְכִֽי־יִמְכֹּ֥ר אִ֛ישׁ אֶת־בִּתּ֖וֹ לְאָמָ֑ה לֹ֥א תֵצֵ֖א כְּצֵ֥את הָעֲבָדִֽים׃

7 At kapag ipinagbili ng isang lalaki ang kanyang anak na babae bilang alilang babae, hindi siya lalaya gaya ng paglaya ng mga alipin.

ח אִם־רָעָ֞ה בְּעֵינֵ֧י אֲדֹנֶ֛יהָ אֲשֶׁר־לא [ל֥וֹ] יְעָדָ֖הּ וְהֶפְדָּ֑הּ לְעַ֥ם נָכְרִ֛י לֹא־יִמְשֹׁ֥ל לְמָכְרָ֖הּ בְּבִגְדוֹ־בָֽהּ׃

8 Kung hindi siya kalugdan ng kanyang amo, na dapat sanang nagtakda sa kanya para sa sarili niya, hahayaan niyang matubos siya; wala siyang kapangyarihang ipagbili siya sa ibang tao, dahil sa pagtataksil niya sa kanya.

ט וְאִם־לִבְנ֖וֹ יִֽיעָדֶ֑נָּה כְּמִשְׁפַּ֥ט הַבָּנ֖וֹת יַעֲשֶׂה־לָּֽהּ׃

9 At kung itakda niya siya para sa kanyang anak na lalaki, pakikitunguhan niya siya ayon sa karapatan ng mga anak na babae.

י אִם־אַחֶ֖רֶת יִֽקַּֽח־ל֑וֹ שְׁאֵרָ֛הּ כְּסוּתָ֥הּ וְעֹנָתָ֖הּ לֹ֥א יִגְרָֽע׃

10 Kung kumuha siya ng ibang asawa para sa kanyang sarili, ang kanyang pagkain, ang kanyang pananamit, at ang kanyang karapatang pang-mag-asawa ay hindi niya babawasan.

יא וְאִם־שְׁלָ֨שׁ־אֵ֔לֶּה לֹ֥א יַעֲשֶׂ֖ה לָ֑הּ וְיָצְאָ֥ה חִנָּ֖ם אֵ֥ין כָּֽסֶף׃ (ס)

11 At kung hindi niya gawin sa kanya ang tatlong ito, siya ay lalaya nang walang bayad, nang walang salapi.

יב מַכֵּ֥ה אִ֛ישׁ וָמֵ֖ת מ֥וֹת יוּמָֽת׃

12 Ang sinumang sumakit sa isang tao kaya ito ay namatay ay tiyak na papatayin.

יג וַאֲשֶׁר֙ לֹ֣א צָדָ֔ה וְהָאֱלֹהִ֖ים אִנָּ֣ה לְיָד֑וֹ וְשַׂמְתִּ֤י לְךָ֙ מָק֔וֹם אֲשֶׁ֥ר יָנ֖וּס שָֽׁמָּה׃ (ס)

13 Ngunit kung hindi niya ito inabangan, kundi ang Diyos ang nagpangyari na mapasakamay niya ito, pagkakalooban kita ng isang lugar na matatakbuhan niya.

יד וְכִֽי־יָזִ֥ד אִ֛ישׁ עַל־רֵעֵ֖הוּ לְהָרְג֣וֹ בְעָרְמָ֑ה מֵעִ֣ם מִזְבְּחִ֔י תִּקָּחֶ֖נּוּ לָמֽוּת׃ (ס)

14 At kapag sinadya ng isang tao na patayin ang kanyang kapwa nang may pakana, kunin mo siya kahit mula sa Aking dambana upang mapatay.

טו וּמַכֵּ֥ה אָבִ֛יו וְאִמּ֖וֹ מ֥וֹת יוּמָֽת׃

15 At ang sinumang sumakit sa kanyang ama o sa kanyang ina ay tiyak na papatayin.

טז וְגֹנֵ֨ב אִ֧ישׁ וּמְכָר֛וֹ וְנִמְצָ֥א בְיָד֖וֹ מ֥וֹת יוּמָֽת׃ (ס)

16 At ang sinumang dumukot ng isang tao at ipinagbili ito, at natagpuan itong nasa kanyang kamay, ay tiyak na papatayin.

יז וּמְקַלֵּ֥ל אָבִ֛יו וְאִמּ֖וֹ מ֥וֹת יוּמָֽת׃ (ס)

17 At ang sinumang nagsumpa laban sa kanyang ama o sa kanyang ina ay tiyak na papatayin.

יח וְכִֽי־יְרִיבֻ֣ן אֲנָשִׁ֔ים וְהִכָּה־אִישׁ֙ אֶת־רֵעֵ֔הוּ בְּאֶ֖בֶן א֣וֹ בְאֶגְרֹ֑ף וְלֹ֥א יָמ֖וּת וְנָפַ֥ל לְמִשְׁכָּֽב׃

18 At kapag nag-away ang mga lalaki, at sinaktan ng isa ang kanyang kapwa ng bato o ng kamao, at hindi ito namatay kundi naratay sa higaan,

יט אִם־יָק֞וּם וְהִתְהַלֵּ֥ךְ בַּח֛וּץ עַל־מִשְׁעַנְתּ֖וֹ וְנִקָּ֣ה הַמַּכֶּ֑ה רַ֥ק שִׁבְתּ֛וֹ יִתֵּ֖ן וְרַפֹּ֥א יְרַפֵּֽא׃ (ס)

19 Kung siya ay makabangon at makalakad sa labas nang sa sarili niyang lakas, ang nanakit sa kanya ay mapapawalang-sala; tanging ang nawala sa kanyang hanapbuhay ang babayaran niya, at ipagagamot niya siya hanggang lubusang gumaling.

כ וְכִֽי־יַכֶּה֩ אִ֨ישׁ אֶת־עַבְדּ֜וֹ א֤וֹ אֶת־אֲמָתוֹ֙ בַּשֵּׁ֔בֶט וּמֵ֖ת תַּ֣חַת יָד֑וֹ נָקֹ֖ם יִנָּקֵֽם׃

20 At kapag hinampas ng isang tao ng pamalo ang kanyang alipin o ang kanyang alilang babae, at ito ay namatay sa ilalim ng kanyang kamay, ito ay tiyak na ipaghihiganti.

כא אַ֥ךְ אִם־י֛וֹם א֥וֹ יוֹמַ֖יִם יַעֲמֹ֑ד לֹ֣א יֻקַּ֔ם כִּ֥י כַסְפּ֖וֹ הֽוּא׃ (ס)

21 Gayunman, kung mabuhay pa ito nang isang araw o dalawang araw, hindi ito ipaghihiganti, sapagkat ito ay kanyang salapi.

כב וְכִֽי־יִנָּצ֣וּ אֲנָשִׁ֗ים וְנָ֨גְפ֜וּ אִשָּׁ֤ה הָרָה֙ וְיָצְא֣וּ יְלָדֶ֔יהָ וְלֹ֥א יִהְיֶ֖ה אָס֑וֹן עָנ֣וֹשׁ יֵעָנֵ֗שׁ כַּֽאֲשֶׁ֨ר יָשִׁ֤ית עָלָיו֙ בַּ֣עַל הָֽאִשָּׁ֔ה וְנָתַ֖ן בִּפְלִלִֽים׃

22 At kapag nag-away ang mga lalaki, at nasaktan nila ang isang babaeng nagdadalang-tao, kaya nalaglag ang kanyang dinadala, ngunit walang kapahamakang nangyari, tiyak na pagbabayarin siya ng multa ayon sa ipapataw sa kanya ng asawa ng babae, at magbabayad siya ayon sa pasya ng mga hukom.

כג וְאִם־אָס֖וֹן יִהְיֶ֑ה וְנָתַתָּ֥ה נֶ֖פֶשׁ תַּ֥חַת נָֽפֶשׁ׃

23 Ngunit kung may kapahamakang mangyari, ibibigay mo ang buhay kapalit ng buhay,

כד עַ֚יִן תַּ֣חַת עַ֔יִן שֵׁ֖ן תַּ֣חַת שֵׁ֑ן יָ֚ד תַּ֣חַת יָ֔ד רֶ֖גֶל תַּ֥חַת רָֽגֶל׃

24 mata kapalit ng mata, ngipin kapalit ng ngipin, kamay kapalit ng kamay, paa kapalit ng paa,

כה כְּוִיָּה֙ תַּ֣חַת כְּוִיָּ֔ה פֶּ֖צַע תַּ֣חַת פָּ֑צַע חַבּוּרָ֕ה תַּ֖חַת חַבּוּרָֽה׃ (ס)

25 paso kapalit ng paso, sugat kapalit ng sugat, pasa kapalit ng pasa.

כו וְכִֽי־יַכֶּ֨ה אִ֜ישׁ אֶת־עֵ֥ין עַבְדּ֛וֹ אֽוֹ־אֶת־עֵ֥ין אֲמָת֖וֹ וְשִֽׁחֲתָ֑הּ לַֽחָפְשִׁ֥י יְשַׁלְּחֶ֖נּוּ תַּ֥חַת עֵינֽוֹ׃ (ס)

26 At kapag sinaktan ng isang lalaki ang mata ng kanyang alipin o ang mata ng kanyang alilang babae, at nasira niya ito, palalayain niya siya kapalit ng kanyang mata.

כז וְאִם־שֵׁ֥ן עַבְדּ֛וֹ אֽוֹ־שֵׁ֥ן אֲמָת֖וֹ יַפִּ֑יל לַֽחָפְשִׁ֥י יְשַׁלְּחֶ֖נּוּ תַּ֥חַת שִׁנּֽוֹ׃ (פ)

27 At kung mapabungi niya ang ngipin ng kanyang alipin o ang ngipin ng kanyang alilang babae, palalayain niya siya kapalit ng kanyang ngipin.

כח וְכִֽי־יִגַּ֨ח שׁ֥וֹר אֶת־אִ֛ישׁ א֥וֹ אֶת־אִשָּׁ֖ה וָמֵ֑ת סָק֨וֹל יִסָּקֵ֜ל הַשּׁ֗וֹר וְלֹ֤א יֵאָכֵל֙ אֶת־בְּשָׂר֔וֹ וּבַ֥עַל הַשּׁ֖וֹר נָקִֽי׃

28 At kapag sinuwag ng isang toro ang isang lalaki o isang babae, at ito ay namatay, tiyak na babatuhin ang toro hanggang mamatay, at hindi kakainin ang laman nito; ngunit ang may-ari ng toro ay walang pananagutan.

כט וְאִ֡ם שׁוֹר֩ נַגָּ֨ח ה֜וּא מִתְּמֹ֣ל שִׁלְשֹׁ֗ם וְהוּעַ֤ד בִּבְעָלָיו֙ וְלֹ֣א יִשְׁמְרֶ֔נּוּ וְהֵמִ֥ית אִ֖ישׁ א֣וֹ אִשָּׁ֑ה הַשּׁוֹר֙ יִסָּקֵ֔ל וְגַם־בְּעָלָ֖יו יוּמָֽת׃

29 Ngunit kung ang toro ay dati nang nanunuwag, at nabigyan na ng babala ang may-ari nito, ngunit hindi niya ito binantayan, at nakapatay ito ng isang lalaki o isang babae, babatuhin ang toro, at ang may-ari rin nito ay papatayin.

ל אִם־כֹּ֖פֶר יוּשַׁ֣ת עָלָ֑יו וְנָתַן֙ פִּדְיֹ֣ן נַפְשׁ֔וֹ כְּכֹ֥ל אֲשֶׁר־יוּשַׁ֖ת עָלָֽיו׃

30 Kung ipataw sa kanya ang pantubos, ibibigay niya bilang pantubos sa kanyang buhay ang lahat ng ipapataw sa kanya.

לא אוֹ־בֵ֥ן יִגָּ֖ח אוֹ־בַ֣ת יִגָּ֑ח כַּמִּשְׁפָּ֥ט הַזֶּ֖ה יֵעָ֥שֶׂה לּֽוֹ׃

31 Kung anak na lalaki man ang suwagin nito o anak na babae ang suwagin nito, ayon sa batas ding ito gagawin sa kanya.

לב אִם־עֶ֛בֶד יִגַּ֥ח הַשּׁ֖וֹר א֣וֹ אָמָ֑ה כֶּ֣סֶף ׀ שְׁלֹשִׁ֣ים שְׁקָלִ֗ים יִתֵּן֙ לַֽאדֹנָ֔יו וְהַשּׁ֖וֹר יִסָּקֵֽל׃ (ס)

32 Kung isang alipin ang suwagin ng toro, o isang alilang babae, magbibigay siya sa kanilang amo ng tatlumpung siklong pilak, at babatuhin ang toro.

לג וְכִֽי־יִפְתַּ֨ח אִ֜ישׁ בּ֗וֹר א֠וֹ כִּֽי־יִכְרֶ֥ה אִ֛ישׁ בֹּ֖ר וְלֹ֣א יְכַסֶּ֑נּוּ וְנָֽפַל־שָׁ֥מָּה שּׁ֖וֹר א֥וֹ חֲמֽוֹר׃

33 At kapag nagbukas ang isang tao ng hukay, o kapag naghukay ang isang tao ng hukay at hindi niya ito tinakpan, at nahulog doon ang isang toro o isang asno,

לד בַּ֤עַל הַבּוֹר֙ יְשַׁלֵּ֔ם כֶּ֖סֶף יָשִׁ֣יב לִבְעָלָ֑יו וְהַמֵּ֖ת יִֽהְיֶה־לּֽוֹ׃ (ס)

34 ang may-ari ng hukay ang magbabayad; magbibigay siya ng salapi sa may-ari nito, at ang patay na hayop ay mapupunta sa kanya.

לה וְכִֽי־יִגֹּ֧ף שֽׁוֹר־אִ֛ישׁ אֶת־שׁ֥וֹר רֵעֵ֖הוּ וָמֵ֑ת וּמָ֨כְר֜וּ אֶת־הַשּׁ֤וֹר הַחַי֙ וְחָצ֣וּ אֶת־כַּסְפּ֔וֹ וְגַ֥ם אֶת־הַמֵּ֖ת יֶֽחֱצֽוּן׃

35 At kapag sinaktan ng toro ng isang tao ang toro ng kanyang kapwa, at ito ay namatay, ipagbibili nila ang buhay na toro at hahatiin nila ang halaga nito; at hahatiin din nila ang patay na toro.

לו א֣וֹ נוֹדַ֗ע כִּ֠י שׁ֣וֹר נַגָּ֥ח הוּא֙ מִתְּמ֣וֹל שִׁלְשֹׁ֔ם וְלֹ֥א יִשְׁמְרֶ֖נּוּ בְּעָלָ֑יו שַׁלֵּ֨ם יְשַׁלֵּ֥ם שׁוֹר֙ תַּ֣חַת הַשּׁ֔וֹר וְהַמֵּ֖ת יִֽהְיֶה־לּֽוֹ׃ (ס)

36 O kung nalalaman na ang toro ay dati nang nanunuwag, at hindi ito binantayan ng may-ari nito, tiyak na magbabayad siya ng toro kapalit ng toro, at ang patay na hayop ay mapupunta sa kanya.

לז כִּ֤י יִגְנֹֽב־אִישׁ֙ שׁ֣וֹר אוֹ־שֶׂ֔ה וּטְבָח֖וֹ א֣וֹ מְכָר֑וֹ חֲמִשָּׁ֣ה בָקָ֗ר יְשַׁלֵּם֙ תַּ֣חַת הַשּׁ֔וֹר וְאַרְבַּע־צֹ֖אן תַּ֥חַת הַשֶּֽׂה׃

37 Kapag nagnakaw ang isang tao ng isang toro o isang tupa, at kinatay niya ito o ipinagbili, magbabayad siya ng limang baka kapalit ng toro, at apat na tupa kapalit ng tupa.

Nakaraang Kabanata Susunod na Kabanata