Mga Kawikaan 15

Kabanata 15

א מַֽעֲנֶה־רַּ֭ךְ יָשִׁ֣יב חֵמָ֑ה וּדְבַר־עֶ֝֗צֶב יַעֲלֶה־אָֽף׃

1 Ang malumanay na sagot ay nagpapawi ng poot, ngunit ang masakit na salita ay nagpapaalab ng galit.

ב לְשׁ֣וֹן חֲ֭כָמִים תֵּיטִ֣יב דָּ֑עַת וּפִ֥י כְ֝סִילִ֗ים יַבִּ֥יעַ אִוֶּֽלֶת׃

2 Ang dila ng marurunong ay mahusay na nagpapahayag ng kaalaman, ngunit ang bibig ng mga hangal ay bumubukal ng kahangalan.

ג בְּֽכָל־מָ֭קוֹם עֵינֵ֣י יְהוָ֑ה צֹ֝פ֗וֹת רָעִ֥ים וטוֹבִֽים׃

3 Nasa bawat dako ang mga mata ng Walang-Hanggan, nagmamasid sa masasama at sa mabubuti.

ד מַרְפֵּ֣א לָ֭שׁוֹן עֵ֣ץ חַיִּ֑ים וְסֶ֥לֶף בָּ֝֗הּ שֶׁ֣בֶר בְּרֽוּחַ׃

4 Ang dilang mahinahon at nagpapagaling ay punungkahoy ng buhay, ngunit ang kabaluktutan nito ay pagkawasak ng espiritu.

ה אֱוִ֗יל יִ֭נְאַץ מוּסַ֣ר אָבִ֑יו וְשֹׁמֵ֖ר תּוֹכַ֣חַת יַעְרִֽם׃

5 Hinahamak ng mangmang ang disiplina ng kanyang ama, ngunit ang nag-iingat ng pagsaway ay nagiging matalino.

ו בֵּ֣ית צַ֭דִּיק חֹ֣סֶן רָ֑ב וּבִתְבוּאַ֖ת רָשָׁ֣ע נֶעְכָּֽרֶת׃

6 Sa bahay ng matuwid ay may malaking kayamanan, ngunit sa ani ng masama ay may kaguluhan.

ז שִׂפְתֵ֣י חֲ֭כָמִים יְזָ֣רוּ דָ֑עַת וְלֵ֖ב כְּסִילִ֣ים לֹא־כֵֽן׃

7 Ang mga labi ng marurunong ay nagpapalaganap ng kaalaman, ngunit ang puso ng mga hangal ay hindi gayon.

ח זֶ֣בַח רְ֭שָׁעִים תּוֹעֲבַ֣ת יְהוָ֑ה וּתְפִלַּ֖ת יְשָׁרִ֣ים רְצוֹנֽוֹ׃

8 Ang handog ng masasama ay kasuklam-suklam sa Walang-Hanggan, ngunit ang panalangin ng mga matuwid ay kinalulugdan Niya.

ט תּוֹעֲבַ֣ת יְ֭הוָה דֶּ֣רֶךְ רָשָׁ֑ע וּמְרַדֵּ֖ף צְדָקָ֣ה יֶאֱהָֽב׃

9 Ang lakad ng masama ay kasuklam-suklam sa Walang-Hanggan, ngunit iniibig Niya ang nagsisikap na sumunod sa katuwiran.

י מוּסָ֣ר רָ֭ע לְעֹזֵ֣ב אֹ֑רַח שׂוֹנֵ֖א תוֹכַ֣חַת יָמֽוּת׃

10 Mabigat na parusa ang naghihintay sa tumatalikod sa daan; ang napopoot sa saway ay mamamatay.

יא שְׁא֣וֹל וַ֭אֲבַדּוֹן נֶ֣גֶד יְהוָ֑ה אַ֝֗ף כִּֽי־לִבּ֥וֹת בְּֽנֵי־אָדָֽם׃

11 Ang daigdig ng mga patay at ang Kapahamakan ay hayag sa harap ng Walang-Hanggan; gaano pa kaya ang mga puso ng mga anak ng tao!

יב לֹ֣א יֶאֱהַב־לֵ֭ץ הוֹכֵ֣חַֽ ל֑וֹ אֶל־חֲ֝כָמִ֗ים לֹ֣א יֵלֵֽךְ׃

12 Hindi iniibig ng manlilibak ang sumasaway sa kanya; hindi siya lumalapit sa marurunong.

יג לֵ֣ב שָׂ֭מֵחַ יֵיטִ֣ב פָּנִ֑ים וּבְעַצְּבַת־לֵ֝ב ר֣וּחַ נְכֵאָֽה׃

13 Ang masayang puso ay nagpapaaliwalas ng mukha, ngunit sa kalungkutan ng puso ay nadudurog ang espiritu.

יד לֵ֣ב נָ֭בוֹן יְבַקֶּשׁ־דָּ֑עַת ופני [וּפִ֥י] כְ֝סִילִ֗ים יִרְעֶ֥ה אִוֶּֽלֶת׃

14 Ang puso ng may-unawa ay naghahanap ng kaalaman, ngunit kahangalan ang kinakain ng bibig ng mga hangal.

טו כָּל־יְמֵ֣י עָנִ֣י רָעִ֑ים וְטֽוֹב־לֵ֝֗ב מִשְׁתֶּ֥ה תָמִֽיד׃

15 Lahat ng araw ng dukha ay masasama, ngunit ang may mabuting puso ay may piging sa tuwi-tuwina.

טז טוֹב־מְ֭עַט בְּיִרְאַ֣ת יְהוָ֑ה מֵאוֹצָ֥ר רָ֝֗ב וּמְה֥וּמָה בֽוֹ׃

16 Mas mabuti ang kaunti na may pagkatakot sa Walang-Hanggan kaysa sa malaking kayamanan na may kasamang kaguluhan.

יז ט֤וֹב אֲרֻחַ֣ת יָ֭רָק וְאַהֲבָה־שָׁ֑ם מִשּׁ֥וֹר אָ֝ב֗וּס וְשִׂנְאָה־בֽוֹ׃

17 Mas mabuti ang pagkaing gulay na may pag-ibig doon kaysa sa pinatabang baka na may kasamang pagkapoot.

יח אִ֣ישׁ חֵ֭מָה יְגָרֶ֣ה מָד֑וֹן וְאֶ֥רֶך אַ֝פַּ֗יִם יַשְׁקִ֥יט רִֽיב׃

18 Ang taong magagalitin ay nagpapasimula ng alitan, ngunit ang mapagtimpi ay nagpapatahimik ng away.

יט דֶּ֣רֶךְ עָ֭צֵל כִּמְשֻׂ֣כַת חָ֑דֶק וְאֹ֖רַח יְשָׁרִ֣ים סְלֻלָֽה׃

19 Ang daan ng tamad ay parang bakod ng mga tinik, ngunit ang landas ng mga matuwid ay patag na lansangan.

כ בֵּ֣ן חָ֭כָם יְשַׂמַּח־אָ֑ב וּכְסִ֥יל אָ֝דָ֗ם בּוֹזֶ֥ה אִמּֽוֹ׃

20 Ang anak na marunong ay nagpapasaya sa ama, ngunit ang taong hangal ay humahamak sa kanyang ina.

כא אִ֭וֶּלֶת שִׂמְחָ֣ה לַחֲסַר־לֵ֑ב וְאִ֥ישׁ תְּ֝בוּנָ֗ה יְיַשֶׁר־לָֽכֶת׃

21 Ang kahangalan ay kagalakan sa taong walang unawa, ngunit ang taong may pang-unawa ay lumalakad nang matuwid.

כב הָפֵ֣ר מַ֭חֲשָׁבוֹת בְּאֵ֣ין ס֑וֹד וּבְרֹ֖ב יוֹעֲצִ֣ים תָּקֽוּם׃

22 Nabibigo ang mga balak kapag walang sanggunian, ngunit sa dami ng mga tagapayo ay natutupad ang mga ito.

כג שִׂמְחָ֣ה לָ֭אִישׁ בְּמַעֲנֵה־פִ֑יו וְדָבָ֖ר בְּעִתּ֣וֹ מַה־טּֽוֹב׃

23 Ang tao ay nagagalak sa sagot ng kanyang bibig, at ang salitang nasa tamang panahon, anong buti!

כד אֹ֣רַח חַ֭יִּים לְמַ֣עְלָה לְמַשְׂכִּ֑יל לְמַ֥עַן ס֝֗וּר מִשְּׁא֥וֹל מָֽטָּה׃

24 Ang landas ng buhay ay paitaas para sa matalino, upang makaiwas siya sa daigdig ng mga patay sa ibaba.

כה בֵּ֣ית גֵּ֭אִים יִסַּ֥ח ׀ יְהוָ֑ה וְ֝יַצֵּ֗ב גְּב֣וּל אַלְמָנָֽה׃

25 Gigibain ng Walang-Hanggan ang bahay ng mga palalo, ngunit itatatag Niya ang hangganan ng balo.

כו תּוֹעֲבַ֣ת יְ֭הוָה מַחְשְׁב֣וֹת רָ֑ע וּ֝טְהֹרִ֗ים אִמְרֵי־נֹֽעַם׃

26 Kasuklam-suklam sa Walang-Hanggan ang mga balak ng masama, ngunit dalisay ang mga salitang kaaya-aya.

כז עֹכֵ֣ר בֵּ֭יתוֹ בּוֹצֵ֣עַ בָּ֑צַע וְשׂוֹנֵ֖א מַתָּנֹ֣ת יִחְיֶֽה׃

27 Ang nagkakamal ng masamang pakinabang ay nagdudulot ng kapahamakan sa kanyang sariling bahay, ngunit ang napopoot sa mga kaloob ay mabubuhay.

כח לֵ֣ב צַ֭דִּיק יֶהְגֶּ֣ה לַעֲנ֑וֹת וּפִ֥י רְ֝שָׁעִ֗ים יַבִּ֥יעַ רָעֽוֹת׃

28 Ang puso ng matuwid ay nagbubulay-bulay muna kung paano sasagot, ngunit ang bibig ng masasama ay nagbubuhos ng masasamang bagay.

כט רָח֣וֹק יְ֭הוָה מֵרְשָׁעִ֑ים וּתְפִלַּ֖ת צַדִּיקִ֣ים יִשְׁמָֽע׃

29 Malayo ang Walang-Hanggan sa masasama, ngunit dinirinig Niya ang panalangin ng mga matuwid.

ל מְֽאוֹר־עֵ֭ינַיִם יְשַׂמַּֽח־לֵ֑ב שְׁמוּעָ֥ה ט֝וֹבָ֗ה תְּדַשֶּׁן־עָֽצֶם׃

30 Ang liwanag ng mga mata ay nagpapagalak sa puso; ang mabuting balita ay nagpapalusog sa mga buto.

לא אֹ֗זֶן שֹׁ֭מַעַת תּוֹכַ֣חַת חַיִּ֑ים בְּקֶ֖רֶב חֲכָמִ֣ים תָּלִֽין׃

31 Ang taingang nakikinig sa saway na nagbibigay-buhay ay mananahan sa piling ng marurunong.

לב פּוֹרֵ֣עַ מ֭וּסָר מוֹאֵ֣ס נַפְשׁ֑וֹ וְשׁוֹמֵ֥עַ תּ֝וֹכַ֗חַת ק֣וֹנֶה לֵּֽב׃

32 Ang tumatanggi sa disiplina ay humahamak sa kanyang sariling buhay, ngunit ang nakikinig sa saway ay nagtatamo ng unawa.

לג יִרְאַ֣ת יְ֭הוָה מוּסַ֣ר חָכְמָ֑ה וְלִפְנֵ֖י כָב֣וֹד עֲנָוָֽה׃

33 Ang pagkatakot sa Walang-Hanggan ay disiplinang nagtuturo ng karunungan, at bago ang karangalan ay nauuna ang kababaang-loob.

Nakaraang Kabanata Susunod na Kabanata