Mga Kawikaan 23

Kabanata 23

א כִּֽי־תֵ֭שֵׁב לִלְח֣וֹם אֶת־מוֹשֵׁ֑ל בִּ֥ין תָּ֝בִ֗ין אֶת־אֲשֶׁ֥ר לְפָנֶֽיךָ׃
1 Kapag ikaw ay umupo upang kumain kasama ng isang pinuno, pagmasdan mong mabuti kung sino ang nasa harapan mo;
ב וְשַׂמְתָּ֣ שַׂכִּ֣ין בְּלֹעֶ֑ךָ אִם־בַּ֖עַל נֶ֣פֶשׁ אָֽתָּה׃
2 at maglagay ka ng kutsilyo sa iyong lalamunan kung ikaw ay taong malakas ang gana sa pagkain.
ג אַל־תִּ֭תְאָו לְמַטְעַמּוֹתָ֑יו וְ֝ה֗וּא לֶ֣חֶם כְּזָבִֽים׃
3 Huwag mong pagnasaan ang kanyang masasarap na pagkain, sapagkat iyon ay pagkaing mapanlinlang.
ד אַל־תִּיגַ֥ע לְֽהַעֲשִׁ֑יר מִֽבִּינָתְךָ֥ חֲדָֽל׃
4 Huwag kang magpakapagod upang yumaman; sa sarili mong pang-unawa, tumigil ka.
ה התעוף [הֲתָ֤עִיף] עֵינֶ֥יךָ בּ֗וֹ וְֽאֵ֫ינֶ֥נּוּ כִּ֤י עָשֹׂ֣ה יַעֲשֶׂה־לּ֣וֹ כְנָפַ֑יִם כְּ֝נֶ֗שֶׁר ועיף [יָע֥וּף] הַשָּׁמָֽיִם׃ (פ)
5 Ikukurap mo pa lamang ang iyong mga mata rito, at wala na ito; sapagkat tiyak na gagawa ito ng mga pakpak para sa sarili, gaya ng agila, at lilipad ito patungo sa langit.
ו אַל־תִּלְחַ֗ם אֶת־לֶ֭חֶם רַ֣ע עָ֑יִן וְאַל־תתאו [תִּ֝תְאָ֗יו] לְמַטְעַמֹּתָֽיו׃
6 Huwag kang kumain ng tinapay ng taong masama ang mata, at huwag mong pagnasaan ang kanyang masasarap na pagkain;
ז כִּ֤י ׀ כְּמוֹ־שָׁעַ֥ר בְּנַפְשׁ֗וֹ כֶּ֫ן־ה֥וּא אֱכֹ֣ל וּ֭שְׁתֵה יֹ֣אמַר לָ֑ךְ וְ֝לִבּ֗וֹ בַּל־עִמָּֽךְ׃
7 Sapagkat parang pait na bumubuhos sa kanyang kalooban, ganoon siya; “Kumain ka at uminom,” sasabihin niya sa iyo, ngunit ang kanyang puso ay hindi kasama mo.
ח פִּֽתְּךָ־אָכַ֥לְתָּ תְקִיאֶ֑נָּה וְ֝שִׁחַ֗תָּ דְּבָרֶ֥יךָ הַנְּעִימִֽים׃
8 Ang kapirasong tinapay na iyong kinain ay iyong isusuka, at masasayang ang iyong magagandang salita.
ט בְּאָזְנֵ֣י כְ֭סִיל אַל־תְּדַבֵּ֑ר כִּֽי־יָ֝ב֗וּז לְשֵׂ֣כֶל מִלֶּֽיךָ׃
9 Huwag kang magsalita sa pandinig ng hangal, sapagkat hahamakin niya ang karunungan ng iyong mga salita.
י אַל־תַּ֭סֵּג גְּב֣וּל עוֹלָ֑ם וּבִשְׂדֵ֥י יְ֝תוֹמִ֗ים אַל־תָּבֹֽא׃
10 Huwag mong urungin ang sinaunang hangganan, at huwag kang pumasok sa mga bukid ng mga ulila;
יא כִּֽי־גֹאֲלָ֥ם חָזָ֑ק הֽוּא־יָרִ֖יב אֶת־רִיבָ֣ם אִתָּֽךְ׃
11 Sapagkat malakas ang kanilang Tagapagtubos; Siya ang magtatanggol sa kanilang usapin laban sa iyo.
יב הָבִ֣יאָה לַמּוּסָ֣ר לִבֶּ֑ךָ וְ֝אָזְנֶ֗ךָ לְאִמְרֵי־דָֽעַת׃
12 Ihatid mo ang iyong puso sa pagtutuwid, at ang iyong mga tainga sa mga salita ng kaalaman.
יג אַל־תִּמְנַ֣ע מִנַּ֣עַר מוּסָ֑ר כִּֽי־תַכֶּ֥נּוּ בַ֝שֵּׁ֗בֶט לֹ֣א יָמֽוּת׃
13 Huwag mong ipagkait sa bata ang pagtutuwid; sapagkat kung paluin mo siya ng pamalo, hindi siya mamamatay.
יד אַ֭תָּה בַּשֵּׁ֣בֶט תַּכֶּ֑נּוּ וְ֝נַפְשׁ֗וֹ מִשְּׁא֥וֹל תַּצִּֽיל׃
14 Papaluin mo siya ng pamalo, at ililigtas mo ang kanyang kaluluwa mula sa daigdig ng mga patay.
טו בְּ֭נִי אִם־חָכַ֣ם לִבֶּ֑ךָ יִשְׂמַ֖ח לִבִּ֣י גַם־אָֽנִי׃
15 Anak ko, kung ang iyong puso ay magiging marunong, magagalak din ang aking puso, oo, ako mismo;
טז וְתַעְלֹ֥זְנָה כִלְיוֹתָ֑י בְּדַבֵּ֥ר שְׂ֝פָתֶ֗יךָ מֵישָׁרִֽים׃
16 at magbubunyi ang aking kalooban kapag ang iyong mga labi ay nagsasalita ng mga bagay na matuwid.
יז אַל־יְקַנֵּ֣א לִ֭בְּךָ בַּֽחַטָּאִ֑ים כִּ֥י אִם־בְּיִרְאַת־יְ֝הוָ֗ה כָּל־הַיּֽוֹם׃
17 Huwag mainggit ang iyong puso sa mga makasalanan, kundi manatili ka sa pagkatakot sa Walang-Hanggan sa buong araw;
יח כִּ֭י אִם־יֵ֣שׁ אַחֲרִ֑ית וְ֝תִקְוָתְךָ֗ לֹ֣א תִכָּרֵֽת׃
18 Sapagkat tunay na may magandang wakas, at ang iyong pag-asa ay hindi mapuputol.
יט שְׁמַע־אַתָּ֣ה בְנִ֣י וַחֲכָ֑ם וְאַשֵּׁ֖ר בַּדֶּ֣רֶךְ לִבֶּֽךָ׃
19 Makinig ka, anak ko, at magpakarunong ka, at patnubayan mo ang iyong puso sa tamang daan.
כ אַל־תְּהִ֥י בְסֹֽבְאֵי־יָ֑יִן בְּזֹלֲלֵ֖י בָשָׂ֣ר לָֽמוֹ׃
20 Huwag kang mapabilang sa mga lasenggo sa alak, ni sa mga matakaw sa karne para sa kanilang sarili;
כא כִּי־סֹבֵ֣א וְ֭זוֹלֵל יִוָּרֵ֑שׁ וּ֝קְרָעִ֗ים תַּלְבִּ֥ישׁ נוּמָֽה׃
21 Sapagkat ang lasenggo at ang matakaw ay maghihirap, at ang antok ay magpapasuot ng basahan.
כב שְׁמַ֣ע לְ֭אָבִיךָ זֶ֣ה יְלָדֶ֑ךָ וְאַל־תָּ֝ב֗וּז כִּֽי־זָקְנָ֥ה אִמֶּֽךָ׃
22 Makinig ka sa iyong ama na nag-anak sa iyo, at huwag mong hamakin ang iyong ina kapag siya ay matanda na.
כג אֱמֶ֣ת קְ֭נֵה וְאַל־תִּמְכֹּ֑ר חָכְמָ֖ה וּמוּסָ֣ר וּבִינָֽה׃
23 Bilhin mo ang katotohanan, at huwag mo itong ipagbili; gayundin ang karunungan, ang pagtutuwid, at ang pang-unawa.
כד גול [גִּ֣יל] יגול [יָ֭גִיל] אֲבִ֣י צַדִּ֑יק יולד [וְיוֹלֵ֥ד] חָ֝כָ֗ם וישמח־[יִשְׂמַח־] בּֽוֹ׃
24 Lubos na magagalak ang ama ng matuwid, at ang nagkaanak ng marunong ay magiging masaya sa kanya.
כה יִֽשְׂמַח־אָבִ֥יךָ וְאִמֶּ֑ךָ וְ֝תָגֵ֗ל יֽוֹלַדְתֶּֽךָ׃
25 Magalak nawa ang iyong ama at ang iyong ina, at magbunyi nawa ang nagsilang sa iyo.
כו תְּנָֽה־בְנִ֣י לִבְּךָ֣ לִ֑י וְ֝עֵינֶ֗יךָ דְּרָכַ֥י תרצנה [תִּצֹּֽרְנָה׃]
26 Anak ko, ibigay mo sa akin ang iyong puso, at bantayan nawa ng iyong mga mata ang aking mga daan.
כז כִּֽי־שׁוּחָ֣ה עֲמֻקָּ֣ה זוֹנָ֑ה וּבְאֵ֥ר צָ֝רָ֗ה נָכְרִיָּֽה׃
27 Sapagkat malalim na hukay ang babaeng mapakiapid, at makipot na balon ang babaeng banyaga.
כח אַף־הִ֭יא כְּחֶ֣תֶף תֶּֽאֱרֹ֑ב וּ֝בוֹגְדִ֗ים בְּאָדָ֥ם תּוֹסִֽף׃
28 Siya rin ay nag-aabang na parang biglang mang-aagaw, at pinararami niya ang mga taksil sa gitna ng mga tao.
כט לְמִ֨י א֥וֹי לְמִ֪י אֲב֡וֹי לְמִ֤י מדונים [מִדְיָנִ֨ים ׀] לְמִ֥י שִׂ֗יחַ לְ֭מִי פְּצָעִ֣ים חִנָּ֑ם לְ֝מִ֗י חַכְלִל֥וּת עֵינָֽיִם׃
29 Sino ang sumisigaw ng “Aba!”? Sino ang tumataghoy ng “Kawawa ako!”? Sino ang may mga away? Sino ang may walang-saysay na daldal? Sino ang may mga sugat nang walang dahilan? Sino ang may pamumula ng mga mata?
ל לַֽמְאַחֲרִ֥ים עַל־הַיָּ֑יִן לַ֝בָּאִ֗ים לַחְקֹ֥ר מִמְסָֽךְ׃
30 Sa mga nagtatagal sa pag-inom ng alak, sa mga pumupunta upang hanapin ang alak na hinaluan.
לא אַל־תֵּ֥רֶא יַיִן֮ כִּ֪י יִתְאַ֫דָּ֥ם כִּֽי־יִתֵּ֣ן בכיס [בַּכּ֣וֹס] עֵינ֑וֹ יִ֝תְהַלֵּ֗ךְ בְּמֵישָׁרִֽים׃
31 Huwag mong titigan ang alak kapag ito'y namumula, kapag ipinapakita nito ang kanyang kulay sa kopa, at dumadaloy nang madulas.
לב אַ֭חֲרִיתוֹ כְּנָחָ֣שׁ יִשָּׁ֑ךְ וּֽכְצִפְעֹנִ֥י יַפְרִֽשׁ׃
32 Sa huli ay nanunuklaw ito na parang ahas, at tumutusok na parang ulupong.
לג עֵ֭ינֶיךָ יִרְא֣וּ זָר֑וֹת וְ֝לִבְּךָ֗ יְדַבֵּ֥ר תַּהְפֻּכֽוֹת׃
33 Titingin ang iyong mga mata sa mga babaeng banyaga, at ang iyong puso ay magsasalita ng mga baluktot na bagay.
לד וְ֭הָיִיתָ כְּשֹׁכֵ֣ב בְּלֶב־יָ֑ם וּ֝כְשֹׁכֵ֗ב בְּרֹ֣אשׁ חִבֵּֽל׃
34 At ikaw ay magiging gaya ng nakahiga sa gitna ng dagat, at gaya ng nakahiga sa tuktok ng palo ng barko.
לה הִכּ֥וּנִי בַל־חָלִיתִי֮ הֲלָמ֗וּנִי בַּל־יָ֫דָ֥עְתִּי מָתַ֥י אָקִ֑יץ א֝וֹסִ֗יף אֲבַקְשֶׁ֥נּוּ עֽוֹד׃
35 “Hinampas nila ako, ngunit hindi ako nasaktan; binugbog nila ako, ngunit hindi ko namalayan. Kailan ba ako magigising? Hahanapin ko itong muli.”
Nakaraang KabanataSusunod na Kabanata