דברים 14

קאַפּיטל 14

א בָּנִ֣ים אַתֶּ֔ם לַֽיהוָ֖ה אֱלֹהֵיכֶ֑ם לֹ֣א תִתְגֹּֽדְד֗וּ וְלֹֽא־תָשִׂ֧ימוּ קָרְחָ֛ה בֵּ֥ין עֵינֵיכֶ֖ם לָמֵֽת׃
1 קינדער זײַט איר צו ה׳ אײַער גאָט; איר זאָלט אײַך ניט אײַנשנײַדן, און ניט מאַכן אַ פּליך צװישן אײַערע אױגן, נאָך אַ טױטן.
ב כִּ֣י עַ֤ם קָדוֹשׁ֙ אַתָּ֔ה לַיהוָ֖ה אֱלֹהֶ֑יךָ וּבְךָ֞ בָּחַ֣ר יְהוָ֗ה לִֽהְי֥וֹת לוֹ֙ לְעַ֣ם סְגֻלָּ֔ה מִכֹּל֙ הָֽעַמִּ֔ים אֲשֶׁ֖ר עַל־פְּנֵ֥י הָאֲדָמָֽה׃ (ס)
2 װאָרום אַ הײליק פֿאָלק ביסטו בײַ ה׳ דײַן גאָט, און דיך האָט גאָט אױסדערװײלט אים צו זײַן פֿאַר אַן אײגן פֿאָלק, פֿון אַלע פֿעלקער װאָס אױפֿן געזיכט פֿון דער ערד.
ג לֹ֥א תֹאכַ֖ל כָּל־תּוֹעֵבָֽה׃
3 זאָלסט ניט עסן קײן אומװערדיקײט.
ד זֹ֥את הַבְּהֵמָ֖ה אֲשֶׁ֣ר תֹּאכֵ֑לוּ שׁ֕וֹר שֵׂ֥ה כְשָׂבִ֖ים וְשֵׂ֥ה עִזִּֽים׃
4 דאָס זײַנען די בהמות װאָס איר מעגט עסן: אַן אָקס, אַ שעפּס, און אַ ציג,
ה אַיָּ֥ל וּצְבִ֖י וְיַחְמ֑וּר וְאַקּ֥וֹ וְדִישֹׁ֖ן וּתְא֥וֹ וָזָֽמֶר׃
5 אַ הינד, און אַ הירש, און אַ דאַמהירש, און אַ שטײנבאָק, און אַ גאַזעל, און אַ װילדציג, און אַ באַרגשעפּס.
ו וְכָל־בְּהֵמָ֞ה מַפְרֶ֣סֶת פַּרְסָ֗ה וְשֹׁסַ֤עַת שֶׁ֙סַע֙ שְׁתֵּ֣י פְרָס֔וֹת מַעֲלַ֥ת גֵּרָ֖ה בַּבְּהֵמָ֑ה אֹתָ֖הּ תֹּאכֵֽלוּ׃
6 און איטלעכע בהמה װאָס איז באַקלױט מיט קלױען, און זײ זײַנען בײַ איר צעשפּאָלטן אױף צװײ קלױען, װאָס איז מַעֲלֵה-גֵרֶה צװישן בהמות, זי מעגט איר עסן.
ז אַ֣ךְ אֶת־זֶ֞ה לֹ֤א תֹֽאכְלוּ֙ מִמַּֽעֲלֵ֣י הַגֵּרָ֔ה וּמִמַּפְרִיסֵ֥י הַפַּרְסָ֖ה הַשְּׁסוּעָ֑ה אֶֽת־הַ֠גָּמָל וְאֶת־הָאַרְנֶ֨בֶת וְאֶת־הַשָּׁפָ֜ן כִּֽי־מַעֲלֵ֧ה גֵרָ֣ה הֵ֗מָּה וּפַרְסָה֙ לֹ֣א הִפְרִ֔יסוּ טְמֵאִ֥ים הֵ֖ם לָכֶֽם׃
7 אָבער די דאָזיקע טאָרט איר ניט עסן פֿון די װאָס זײַנען מַעֲלֵה-גֵרֶה, און פֿון די װאָס זײַנען באַקלױט מיט צעשפּאָלטענע קלױען: דעם קעמל, און דעם האָז, און דעם קיניגל, װײַל מַעֲלֵה-גֵרֶה זײַנען זײ, אָבער מיט קלױען זײַנען זײ ניט באַקלױט; זײ זײַנען אומרײן פֿאַר אײַך.
ח וְאֶת־הַ֠חֲזִיר כִּֽי־מַפְרִ֨יס פַּרְסָ֥ה הוּא֙ וְלֹ֣א גֵרָ֔ה טָמֵ֥א ה֖וּא לָכֶ֑ם מִבְּשָׂרָם֙ לֹ֣א תֹאכֵ֔לוּ וּבְנִבְלָתָ֖ם לֹ֥א תִגָּֽעוּ׃ (ס)
8 און דעם חזיר, װײַל באַקלױט מיט קלױען איז ער, אָבער ניט מַעֲלֵה-גֵרֶה; ער איז אומרײן פֿאַר אײַך. פֿון זײער פֿלײש טאָרט איר ניט עסן, און אָן זײער נבֿלה טאָרט איר זיך ניט אָנרירן.
ט אֶת־זֶה֙ תֹּֽאכְל֔וּ מִכֹּ֖ל אֲשֶׁ֣ר בַּמָּ֑יִם כֹּ֧ל אֲשֶׁר־ל֛וֹ סְנַפִּ֥יר וְקַשְׂקֶ֖שֶׂת תֹּאכֵֽלוּ׃
9 די דאָזיקע מעגט איר עסן פֿון אַלץ װאָס אין װאַסער: אַלץ װאָס האָט פֿלוספֿעדערן און שופּן מעגט איר עסן;
י וְכֹ֨ל אֲשֶׁ֧ר אֵֽין־ל֛וֹ סְנַפִּ֥יר וְקַשְׂקֶ֖שֶׂת לֹ֣א תֹאכֵ֑לוּ טָמֵ֥א ה֖וּא לָכֶֽם׃ (ס)
10 און אַלץ װאָס האָט ניט פֿלוספֿעדערן און שופּן טאָרט איר ניט עסן; דאָס איז אומרײן פֿאַר אײַך.
יא כָּל־צִפּ֥וֹר טְהֹרָ֖ה תֹּאכֵֽלוּ׃
11 יעטװעדער רײנעם עָוף מעגט איר עסן.
יב וְזֶ֕ה אֲשֶׁ֥ר לֹֽא־תֹאכְל֖וּ מֵהֶ֑ם הַנֶּ֥שֶׁר וְהַפֶּ֖רֶס וְהָֽעָזְנִיָּֽה׃
12 און דאָס זײַנען די װאָס איר טאָרט פֿון זײ ניט עסן: דער אָדלער, און דער בײַנברעכער, און דער שװאַרצאָדלער;
יג וְהָרָאָה֙ וְאֶת־הָ֣אַיָּ֔ה וְהַדַּיָּ֖ה לְמִינָֽהּ׃
13 און די װײ, און דער פֿאַלקפֿױגל, און דער האַביך לױט זײַנע מינים;
יד וְאֵ֥ת כָּל־עֹרֵ֖ב לְמִינֽוֹ׃
14 און יעטװעדער ראָב לױט זײַנע מינים;
טו וְאֵת֙ בַּ֣ת הַֽיַּעֲנָ֔ה וְאֶת־הַתַּחְמָ֖ס וְאֶת־הַשָּׁ֑חַף וְאֶת־הַנֵּ֖ץ לְמִינֵֽהוּ׃
15 און דער שטרױספֿױגל, און דער נאַכטשפּאַרבער, און דער ים-פֿױגל, און דער שפּאַרבער לױט זײַנע מינים;
טז אֶת־הַכּ֥וֹס וְאֶת־הַיַּנְשׁ֖וּף וְהַתִּנְשָֽׁמֶת׃
16 די אײַל, און די שטאָקאײַל, און דער אוהו;
יז וְהַקָּאָ֥ת וְאֶֽת־הָרָחָ֖מָה וְאֶת־הַשָּׁלָֽךְ׃
17 און דער פּעליקאַן, און דער גײַער, און דער פֿישפֿרעסער;
יח וְהַ֣חֲסִידָ֔ה וְהָאֲנָפָ֖ה לְמִינָ֑הּ וְהַדּוּכִיפַ֖ת וְהָעֲטַלֵּֽף׃
18 און דער שטאָרך, און דער בושל לױט זײַנע מינים, און דער אױערהאָן, און די פֿלעדערמױז.
יט וְכֹל֙ שֶׁ֣רֶץ הָע֔וֹף טָמֵ֥א ה֖וּא לָכֶ֑ם לֹ֖א יֵאָכֵֽלוּ׃
19 און יעטװעדער געפֿליגלטע װידמענונג איז אומרײן פֿאַר אײַך; זײ טאָרן ניט געגעסן װערן.
כ כָּל־ע֥וֹף טָה֖וֹר תֹּאכֵֽלוּ׃
20 יעטװעדער רײנעם עָוף מעגט איר עסן.
כא לֹ֣א תֹאכְל֣וּ כָל־נְ֠בֵלָה לַגֵּ֨ר אֲשֶׁר־בִּשְׁעָרֶ֜יךָ תִּתְּנֶ֣נָּה וַאֲכָלָ֗הּ א֤וֹ מָכֹר֙ לְנָכְרִ֔י כִּ֣י עַ֤ם קָדוֹשׁ֙ אַתָּ֔ה לַיהוָ֖ה אֱלֹהֶ֑יךָ לֹֽא־תְבַשֵּׁ֥ל גְּדִ֖י בַּחֲלֵ֥ב אִמּֽוֹ׃ (פ)
21 איר זאָלט ניט עסן קײן נבֿלה; דעם אײַנגעװאַנדערטן װאָס אין דײַנע טױערן מעגסטו עס אַװעקגעבן, ער זאָל עס עסן; אָדער פֿאַרקױפֿן צו אַ פֿרעמדן; װאָרום אַ הײליק פֿאָלק ביסטו בײַ ה׳ דײַן גאָט. זאָלסט ניט קאָכן אַ ציקעלע אין זײַן מוטערס מילך.
כב עַשֵּׂ֣ר תְּעַשֵּׂ֔ר אֵ֖ת כָּל־תְּבוּאַ֣ת זַרְעֶ֑ךָ הַיֹּצֵ֥א הַשָּׂדֶ֖ה שָׁנָ֥ה שָׁנָֽה׃
22 מעשׂרן זאָלסטו מעשׂרן דעם גאַנצן אײַנטראָג פֿון דײַן זריעה, װאָס קומט אַרױס פֿון דײַן פֿעלד יאָריערלעך.
כג וְאָכַלְתָּ֞ לִפְנֵ֣י ׀ יְהוָ֣ה אֱלֹהֶ֗יךָ בַּמָּק֣וֹם אֲשֶׁר־יִבְחַר֮ לְשַׁכֵּ֣ן שְׁמ֣וֹ שָׁם֒ מַעְשַׂ֤ר דְּגָֽנְךָ֙ תִּֽירֹשְׁךָ֣ וְיִצְהָרֶ֔ךָ וּבְכֹרֹ֥ת בְּקָרְךָ֖ וְצֹאנֶ֑ךָ לְמַ֣עַן תִּלְמַ֗ד לְיִרְאָ֛ה אֶת־יְהוָ֥ה אֱלֹהֶ֖יךָ כָּל־הַיָּמִֽים׃
23 און זאָלסט עסן פֿאַר ה׳ דײַן גאָט, אין דעם אָרט װאָס ער װעט אױסדערװײלן צו מאַכן רוען זײַן נאָמען דאָרטן, דעם מעשׂר פֿון דײַן תּבֿואה, פֿון דײַן װײַן, און פֿון דײַן אײל, און די ערשטלינגען פֿון דײַנע רינדער און דײַנע שאָף, כּדי זאָלסט לערנען מוֹרא צו האָבן פֿאַר ה׳ דײַן גאָט אַלע טעג.
כד וְכִֽי־יִרְבֶּ֨ה מִמְּךָ֜ הַדֶּ֗רֶךְ כִּ֣י לֹ֣א תוּכַ֘ל שְׂאֵתוֹ֒ כִּֽי־יִרְחַ֤ק מִמְּךָ֙ הַמָּק֔וֹם אֲשֶׁ֤ר יִבְחַר֙ יְהוָ֣ה אֱלֹהֶ֔יךָ לָשׂ֥וּם שְׁמ֖וֹ שָׁ֑ם כִּ֥י יְבָרֶכְךָ֖ יְהוָ֥ה אֱלֹהֶֽיךָ׃
24 און אױב דער װעג װעט זײַן צו פֿיל פֿאַר דיר, אױב דו װעסט עס ניט קענען אַװעקטראָגן, װײַל דער אָרט װאָס ה׳ דײַן גאָט װעט אים אױסדערװײלן צו טאָן זײַן נאָמען דאָרטן, װעט זײַן צו װײַט פֿאַר דיר, אַז ה׳ דײַן גאָט װעט דיך בענטשן,
כה וְנָתַתָּ֖ה בַּכָּ֑סֶף וְצַרְתָּ֤ הַכֶּ֙סֶף֙ בְּיָ֣דְךָ֔ וְהָֽלַכְתָּ֙ אֶל־הַמָּק֔וֹם אֲשֶׁ֥ר יִבְחַ֛ר יְהוָ֥ה אֱלֹהֶ֖יךָ בּֽוֹ׃
25 זאָלסטו עס מאַכן צו געלט, און נעמען דאָס געלט אײַנגעבונדן אין דײַן האַנט, און גײן צו דעם אָרט װאָס ה׳ דײַן גאָט װעט אים אױסדערװײלן;
כו וְנָתַתָּ֣ה הַכֶּ֡סֶף בְּכֹל֩ אֲשֶׁר־תְּאַוֶּ֨ה נַפְשְׁךָ֜ בַּבָּקָ֣ר וּבַצֹּ֗אן וּבַיַּ֙יִן֙ וּבַשֵּׁכָ֔ר וּבְכֹ֛ל אֲשֶׁ֥ר תִּֽשְׁאָלְךָ֖ נַפְשֶׁ֑ךָ וְאָכַ֣לְתָּ שָּׁ֗ם לִפְנֵי֙ יְהוָ֣ה אֱלֹהֶ֔יךָ וְשָׂמַחְתָּ֖ אַתָּ֥ה וּבֵיתֶֽךָ׃
26 און זאָלסט אױסגעבן דאָס געלט אױף אַלץ װאָס דײַן האַרץ װעט געלוסטן, אױף רינדער און אױף שאָף און אױף װײַן און אויף געטראַנק, און אױף אַלץ װאָס דײַן האַרץ פֿאַרלאַנגט דיר; און זאָלסט דאָרטן עסן פֿאַר ה׳ דײַן גאָט, און זיך פֿרײען, דו און דײַן הױזגעזינט.
כז וְהַלֵּוִ֥י אֲשֶׁר־בִּשְׁעָרֶ֖יךָ לֹ֣א תַֽעַזְבֶ֑נּוּ כִּ֣י אֵ֥ין ל֛וֹ חֵ֥לֶק וְנַחֲלָ֖ה עִמָּֽךְ׃ (ס)
27 און דעם לֵוִי װאָס אין דײַנע טױערן, אים זאָלסטו ניט פֿאַרלאָזן, װאָרום ער האָט ניט קײן חלק און קײן נחלה בײַ דיר.
כח מִקְצֵ֣ה ׀ שָׁלֹ֣שׁ שָׁנִ֗ים תּוֹצִיא֙ אֶת־כָּל־מַעְשַׂר֙ תְּבוּאָ֣תְךָ֔ בַּשָּׁנָ֖ה הַהִ֑וא וְהִנַּחְתָּ֖ בִּשְׁעָרֶֽיךָ׃
28 צום סָוף פֿון אַלע דרײַ יאָר – אין יענעם יאָר זאָלסטו אַרױסטראָגן דעם גאַנצן מעשׂר פֿון דײַן תּבֿואה, און אַװעקלײגן אין דײַנע טױערן.
כט וּבָ֣א הַלֵּוִ֡י כִּ֣י אֵֽין־לוֹ֩ חֵ֨לֶק וְנַחֲלָ֜ה עִמָּ֗ךְ וְ֠הַגֵּר וְהַיָּת֤וֹם וְהָֽאַלְמָנָה֙ אֲשֶׁ֣ר בִּשְׁעָרֶ֔יךָ וְאָכְל֖וּ וְשָׂבֵ֑עוּ לְמַ֤עַן יְבָרֶכְךָ֙ יְהוָ֣ה אֱלֹהֶ֔יךָ בְּכָל־מַעֲשֵׂ֥ה יָדְךָ֖ אֲשֶׁ֥ר תַּעֲשֶֽׂה׃ (ס)
29 און עס זאָל קומען דער לֵוִי, װײַל ער האָט ניט קײן חלק און קײן נחלה בײַ דיר, און דער פֿרעמדער, און דער יתום, און די אַלמנה, װאָס אין דײַנע טױערן, און זײ זאָלן עסן און זאַט זײַן, כּדי ה׳ דײַן גאָט זאָל דיך בענטשן אין יעטװעדער טואונג פֿון דײַן האַנט װאָס דו װעסט טאָן.
פֿריִערדיקער קאַפּיטלווײַטערדיקער קאַפּיטל