שמות 1

קאַפּיטל 1

א וְאֵ֗לֶּה שְׁמוֹת֙ בְּנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל הַבָּאִ֖ים מִצְרָ֑יְמָה אֵ֣ת יַעֲקֹ֔ב אִ֥ישׁ וּבֵית֖וֹ בָּֽאוּ׃
1 און דאָס זײַנען די נעמען פֿון די קינדער פֿון ישׂראל װאָס זײַנען געקומען קײן מִצרַיִם מיט יעקבֿן; איטלעכער מיט זײַן הױזגעזינט זײַנען זײ געקומען:
ב רְאוּבֵ֣ן שִׁמְע֔וֹן לֵוִ֖י וִיהוּדָֽה׃
2 ראובֿן, שמעון, לֵוִי, און יהודה;
ג יִשָּׂשכָ֥ר זְבוּלֻ֖ן וּבְנְיָמִֽן׃
3 יִשׂשָׂכָר, זבולון, און בנימין;
ד דָּ֥ן וְנַפְתָּלִ֖י גָּ֥ד וְאָשֵֽׁר׃
4 דָן און נפֿתּלי, גָד און אָשר.
ה וַֽיְהִ֗י כָּל־נֶ֛פֶשׁ יֹצְאֵ֥י יֶֽרֶךְ־יַעֲקֹ֖ב שִׁבְעִ֣ים נָ֑פֶשׁ וְיוֹסֵ֖ף הָיָ֥ה בְמִצְרָֽיִם׃
5 און אַלע נפֿשות װאָס זײַנען אַרױסגעגאַנגען פֿון יעקבֿס דיך, זײַנען געװען זיבעציק נפֿשות; און יוֹסף איז שױן געװען אין מִצרַיִם.
ו וַיָּ֤מָת יוֹסֵף֙ וְכָל־אֶחָ֔יו וְכֹ֖ל הַדּ֥וֹר הַהֽוּא׃
6 איז געשטאָרבן יוֹסף, און אַלע זײַנע ברידער, און יענער גאַנצער דָור. און די קינדער פֿון ישׂראל האָבן זיך געפֿרוכפּערט, און זיך געװידמענט און געמערט,
ז וּבְנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֗ל פָּר֧וּ וַֽיִּשְׁרְצ֛וּ וַיִּרְבּ֥וּ וַיַּֽעַצְמ֖וּ בִּמְאֹ֣ד מְאֹ֑ד וַתִּמָּלֵ֥א הָאָ֖רֶץ אֹתָֽם׃ (פ)
7 און זײ זײַנען געװאָרן זײער זײער שטאַרק, און דאָס גאַנצע לאַנד איז פֿול געװאָרן מיט זײ.
ח וַיָּ֥קָם מֶֽלֶךְ־חָדָ֖שׁ עַל־מִצְרָ֑יִם אֲשֶׁ֥ר לֹֽא־יָדַ֖ע אֶת־יוֹסֵֽף׃
8 איז אױפֿגעשטאַנען אַ נײַער מלך איבער מִצרַיִם, װאָס האָט ניט געקענט יוֹספֿן.
ט וַיֹּ֖אמֶר אֶל־עַמּ֑וֹ הִנֵּ֗ה עַ֚ם בְּנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל רַ֥ב וְעָצ֖וּם מִמֶּֽנּוּ׃
9 און ער האָט געזאָגט צו זײַן פֿאָלק: זעט, דאָס פֿאָלק פֿון די קינדער פֿון ישׂראל איז מערער און שטאַרקער פֿון אונדז.
י הָ֥בָה נִֽתְחַכְּמָ֖ה ל֑וֹ פֶּן־יִרְבֶּ֗ה וְהָיָ֞ה כִּֽי־תִקְרֶ֤אנָה מִלְחָמָה֙ וְנוֹסַ֤ף גַּם־הוּא֙ עַל־שֹׂ֣נְאֵ֔ינוּ וְנִלְחַם־בָּ֖נוּ וְעָלָ֥ה מִן־הָאָֽרֶץ׃
10 קומט לאָמיר זיך קליגן קעגן אים; אַניט װעט ער זיך מערן, און עס װעט זײַן, אַז עס װעט זיך טרעפֿן אַ מלחמה, װעט ער אױך צושטײן צו אונדזערע פֿײַנט, און ער װעט מלחמה האַלטן אױף אונדז, און װעט אַרױסגײן פֿון לאַנד.
יא וַיָּשִׂ֤ימוּ עָלָיו֙ שָׂרֵ֣י מִסִּ֔ים לְמַ֥עַן עַנֹּת֖וֹ בְּסִבְלֹתָ֑ם וַיִּ֜בֶן עָרֵ֤י מִסְכְּנוֹת֙ לְפַרְעֹ֔ה אֶת־פִּתֹ֖ם וְאֶת־רַעַמְסֵֽס׃
11 האָבן זײ געמאַכט איבער אים צינזהאַרן, כּדי אים צו פּײַניקן מיט זײערע לאַסטאַרבעט, און ער האָט געבױט שפּײַכלערשטעט פֿאַר פַּרעהן, פִּתוֹם און רַעְמסֵס.
יב וְכַאֲשֶׁר֙ יְעַנּ֣וּ אֹת֔וֹ כֵּ֥ן יִרְבֶּ֖ה וְכֵ֣ן יִפְרֹ֑ץ וַיָּקֻ֕צוּ מִפְּנֵ֖י בְּנֵ֥י יִשְׂרָאֵֽל׃
12 אָבער װי זײ האָבן אים געפּײַניקט, אַזױ האָט ער זיך געמערט, און אַזױ האָט ער זיך צעשפּרײט; און זײ זײַנען געװען אין שרעק פֿאַר די קינדער פֿון ישׂראל.
יג וַיַּעֲבִ֧דוּ מִצְרַ֛יִם אֶת־בְּנֵ֥י יִשְׂרָאֵ֖ל בְּפָֽרֶךְ׃
13 און די מִצרים האָבן געמאַכט אַרבעטן די קינדער פֿון ישׂראל מיט האַרטיקײט.
יד וַיְמָרְר֨וּ אֶת־חַיֵּיהֶ֜ם בַּעֲבֹדָ֣ה קָשָׁ֗ה בְּחֹ֙מֶר֙ וּבִלְבֵנִ֔ים וּבְכָל־עֲבֹדָ֖ה בַּשָּׂדֶ֑ה אֵ֚ת כָּל־עֲבֹ֣דָתָ֔ם אֲשֶׁר־עָבְד֥וּ בָהֶ֖ם בְּפָֽרֶךְ׃
14 און זײ האָבן פֿאַרביטערט זײער לעבן מיט שװערער אַרבעט, בײַ לײם און בײַ ציגל, און בײַ אַלערלײ אַרבעט אין פֿעלד; אַלדי אַרבעט זײערע װאָס זײ האָבן מיט זײ געאַרבעט, איז געװען מיט האַרטיקײט.
טו וַיֹּ֙אמֶר֙ מֶ֣לֶךְ מִצְרַ֔יִם לַֽמְיַלְּדֹ֖ת הָֽעִבְרִיֹּ֑ת אֲשֶׁ֨ר שֵׁ֤ם הָֽאַחַת֙ שִׁפְרָ֔ה וְשֵׁ֥ם הַשֵּׁנִ֖ית פּוּעָֽה׃
15 און דער מלך פֿון מִצריםֹ האָט גערעדט צו די ייִדישע הײבינס, װאָס דער נאָמען פֿון אײנער איז געװען שִפֿרָה, און דער נאָמען פֿון דער צװײטער פּועָה, און ער האָט געזאָגט:
טז וַיֹּ֗אמֶר בְּיַלֶּדְכֶן֙ אֶת־הָֽעִבְרִיּ֔וֹת וּרְאִיתֶ֖ן עַל־הָאָבְנָ֑יִם אִם־בֵּ֥ן הוּא֙ וַהֲמִתֶּ֣ן אֹת֔וֹ וְאִם־בַּ֥ת הִ֖יא וָחָֽיָה׃
16 אַז איר העלפֿט די ייִדישע װײַבער געבערן, זאָלט איר זען אױפֿן בראָכשטול, אױב דאָס איז אַ זון, זאָלט איר אים טײטן, און אױב דאָס איז אַ טאָכטער, זאָל זי בלײַבן לעבן.
יז וַתִּירֶ֤אןָ הַֽמְיַלְּדֹת֙ אֶת־הָ֣אֱלֹהִ֔ים וְלֹ֣א עָשׂ֔וּ כַּאֲשֶׁ֛ר דִּבֶּ֥ר אֲלֵיהֶ֖ן מֶ֣לֶךְ מִצְרָ֑יִם וַתְּחַיֶּ֖יןָ אֶת־הַיְלָדִֽים׃
17 אָבער די הײבינס האָבן מוֹרא געהאַט פֿאַר גאָט, און זײ האָבן ניט געטאָן אַזױ װי דער מלך פֿון מִצרַיִם האָט זײ אָנגעזאָגט, און זײ האָבן געלאָזט לעבן די ייִנגלעך.
יח וַיִּקְרָ֤א מֶֽלֶךְ־מִצְרַ֙יִם֙ לַֽמְיַלְּדֹ֔ת וַיֹּ֣אמֶר לָהֶ֔ן מַדּ֥וּעַ עֲשִׂיתֶ֖ן הַדָּבָ֣ר הַזֶּ֑ה וַתְּחַיֶּ֖יןָ אֶת־הַיְלָדִֽים׃
18 האָט דער מלך פֿון מִצרַיִם גערופֿן די הײבינס, און האָט צו זײ געזאָגט: פֿאַר װאָס האָט איר געטאָן די דאָזיקע זאַך, און געלאָזט לעבן די ייִנגלעך?
יט וַתֹּאמַ֤רְןָ הַֽמְיַלְּדֹת֙ אֶל־פַּרְעֹ֔ה כִּ֣י לֹ֧א כַנָּשִׁ֛ים הַמִּצְרִיֹּ֖ת הָֽעִבְרִיֹּ֑ת כִּֽי־חָי֣וֹת הֵ֔נָּה בְּטֶ֨רֶם תָּב֧וֹא אֲלֵהֶ֛ן הַמְיַלֶּ֖דֶת וְיָלָֽדוּ׃
19 האָבן די הײבינס געזאָגט צו פַּרעהן: װײַל ניט אַזױ װי די מִצרישע װײַבער זײַנען די ייִדישע; װאָרום זײ זײַנען לעבהאַפֿטיק; אײדער די הײבין קומט צו זײ, האָבן זײ שױן געבאָרן.
כ וַיֵּ֥יטֶב אֱלֹהִ֖ים לַֽמְיַלְּדֹ֑ת וַיִּ֧רֶב הָעָ֛ם וַיַּֽעַצְמ֖וּ מְאֹֽד׃
20 און גאָט האָט באַגיטיקט די הײבינס; און דאָס פֿאָלק האָט זיך געמערט, און זײ זײַנען געװאָרן זײער שטאַרק.
כא וַיְהִ֕י כִּֽי־יָֽרְא֥וּ הַֽמְיַלְּדֹ֖ת אֶת־הָאֱלֹהִ֑ים וַיַּ֥עַשׂ לָהֶ֖ם בָּתִּֽים׃
21 און עס איז געװען, װײַל די הײבינס האָבן מוֹרא געהאַט פֿאַר גאָט, האָט ער זײ געמאַכט הײַזער.
כב וַיְצַ֣ו פַּרְעֹ֔ה לְכָל־עַמּ֖וֹ לֵאמֹ֑ר כָּל־הַבֵּ֣ן הַיִּלּ֗וֹד הַיְאֹ֙רָה֙ תַּשְׁלִיכֻ֔הוּ וְכָל־הַבַּ֖ת תְּחַיּֽוּן׃ (ס)
22 און פַּרעה האָט באַפֿױלן זײַן גאַנצן פֿאָלק, אַזױ צו זאָגן: יעטװעדער זון װאָס װערט געבאָרן, זאָלט איר אים אין טײַך אַרײַנװאַרפֿן, און יעטװעדער טאָכטער זאָלט איר לאָזן לעבן.
ווײַטערדיקער קאַפּיטל