ישעיהו 5

קאַפּיטל 5

א אָשִׁ֤ירָה נָּא֙ לִֽידִידִ֔י שִׁירַ֥ת דּוֹדִ֖י לְכַרְמ֑וֹ כֶּ֛רֶם הָיָ֥ה לִֽידִידִ֖י בְּקֶ֥רֶן בֶּן־שָֽׁמֶן׃
1 לאָמיך זינגען פֿון מײַן ליבן פֿרײַנט, דאָס געזאַנג פֿון מײַן באַליבטן אױף זײַן װײַנגאָרטן. אַ װײַנגאָרטן האָט מײַן ליבער פֿרײַנט געהאַט, אױף אַ בערגל אַ פֿעטן.
ב וַֽיְעַזְּקֵ֣הוּ וַֽיְסַקְּלֵ֗הוּ וַיִּטָּעֵ֙הוּ֙ שֹׂרֵ֔ק וַיִּ֤בֶן מִגְדָּל֙ בְּתוֹכ֔וֹ וְגַם־יֶ֖קֶב חָצֵ֣ב בּ֑וֹ וַיְקַ֛ו לַעֲשׂ֥וֹת עֲנָבִ֖ים וַיַּ֥עַשׂ בְּאֻשִֽׁים׃
2 און ער האָט אים צעגראָבן און אים אױסגעשטײנט, און אים באַפֿלאַנצט מיט טײַערן װײַנשטאָק, און אױסגעבױט אַ טורעם אין אים, און אױך אַ קעלטער אױסגעהאַקט דערין; און ער האָט געהאָפֿט ער זאָל װײַנטרױבן ברענגען, און ער האָט װילדטרױבן געבראַכט.
ג וְעַתָּ֛ה יוֹשֵׁ֥ב יְרוּשָׁלִַ֖ם וְאִ֣ישׁ יְהוּדָ֑ה שִׁפְטוּ־נָ֕א בֵּינִ֖י וּבֵ֥ין כַּרְמִֽי׃
3 און אַצונד, איר באַװױנער פֿון ירושלים, און מענער פֿון יהוּדה, משפּט, איך בעט אײַך, צװישן מיר און צװישן מײַן װײַנגאָרטן.
ד מַה־לַּעֲשׂ֥וֹת עוֹד֙ לְכַרְמִ֔י וְלֹ֥א עָשִׂ֖יתִי בּ֑וֹ מַדּ֧וּעַ קִוֵּ֛יתִי לַעֲשׂ֥וֹת עֲנָבִ֖ים וַיַּ֥עַשׂ בְּאֻשִֽׁים׃
4 װאָס נאָך איז געװען צו טאָן פֿאַר מײַן װײַנגאָרטן, װאָס איך האָב אין אים ניט געטאָן? פֿאַר װאָס, אַז איך האָב געהאָפֿט ער זאָל װײַנטרױבן ברענגען, האָט ער װילדטרױבן געבראַכט?
ה וְעַתָּה֙ אוֹדִֽיעָה־נָּ֣א אֶתְכֶ֔ם אֵ֛ת אֲשֶׁר־אֲנִ֥י עֹשֶׂ֖ה לְכַרְמִ֑י הָסֵ֤ר מְשׂוּכָּתוֹ֙ וְהָיָ֣ה לְבָעֵ֔ר פָּרֹ֥ץ גְּדֵר֖וֹ וְהָיָ֥ה לְמִרְמָֽס׃
5 און אַצונד, לאָמיך אײַך לאָזן װיסן, װאָס איך װעל טאָן צו מײַן װײַנגאָרטן: אָפּטאָן זײַן צאַם, און ער זאָל אָפּגעגעסן װערן; צעברעכן זײַן פּלױט, און ער זאָל צעטרעטן װערן.
ו וַאֲשִׁיתֵ֣הוּ בָתָ֗ה לֹ֤א יִזָּמֵר֙ וְלֹ֣א יֵעָדֵ֔ר וְעָלָ֥ה שָׁמִ֖יר וָשָׁ֑יִת וְעַ֤ל הֶעָבִים֙ אֲצַוֶּ֔ה מֵהַמְטִ֥יר עָלָ֖יו מָטָֽר׃
6 און איך װעל אים מאַכן אַ װיסטעניש; ניט באַשניטן און ניט אַרומגעגראָבן װעט ער װערן, און ער װעט פֿאַרװאַקסן מיט דערנער און װילדגעװעקס, און אױך די װאָלקנס װעל איך באַפֿעלן, ניט צו רעגענען אױף אים קײן רעגן.
ז כִּ֣י כֶ֜רֶם יְהוָ֤ה צְבָאוֹת֙ בֵּ֣ית יִשְׂרָאֵ֔ל וְאִ֣ישׁ יְהוּדָ֔ה נְטַ֖ע שַׁעֲשׁוּעָ֑יו וַיְקַ֤ו לְמִשְׁפָּט֙ וְהִנֵּ֣ה מִשְׂפָּ֔ח לִצְדָקָ֖ה וְהִנֵּ֥ה צְעָקָֽה׃ (ס)
7 װאָרום דער װײַנגאָרטן פֿון גאָט פֿון צבֿאות, איז דאָס הױז פֿון ישׂראל; און די מענער פֿון יהוּדה, זײַן געצערטלטע פֿלאַנצונג; און ער האָט געהאָפֿט אױף גערעכטיקײט, ערשט עס איז שלעכטיקײט, אױף רעכטטוערײַ, ערשט עס איז אַ יאָמערײַ.
ח ה֗וֹי מַגִּיעֵ֥י בַ֙יִת֙ בְּבַ֔יִת שָׂדֶ֥ה בְשָׂדֶ֖ה יַקְרִ֑יבוּ עַ֚ד אֶ֣פֶס מָק֔וֹם וְהֽוּשַׁבְתֶּ֥ם לְבַדְּכֶ֖ם בְּקֶ֥רֶב הָאָֽרֶץ׃
8 װײ צו די װאָס דערלאַנגען הױז צו הױז, ברענגען פֿעלד נאָענט צו פֿעלד, ביז קײן אָרט איז מער ניטאָ, און איר װערט באַזעצט אַלײן אין מיטן פֿון לאַנד.
ט בְּאָזְנָ֖י יְהוָ֣ה צְבָא֑וֹת אִם־לֹ֞א בָּתִּ֤ים רַבִּים֙ לְשַׁמָּ֣ה יִֽהְי֔וּ גְּדֹלִ֥ים וְטוֹבִ֖ים מֵאֵ֥ין יוֹשֵֽׁב׃
9 אין מײַנע אױערן האָט זיך געשװאָרן גאָט פֿון צבֿאות: פֿאַר װאָר, פֿיל הײַזער װעלן װערן אַ װיסטעניש, גרױסע און גוטע, אָן אַ באַװױנער.
י כִּ֗י עֲשֶׂ֙רֶת֙ צִמְדֵּי־כֶ֔רֶם יַעֲשׂ֖וּ בַּ֣ת אֶחָ֑ת וְזֶ֥רַע חֹ֖מֶר יַעֲשֶׂ֥ה אֵיפָֽה׃ (פ)
10 װאָרום צען יאָך װײַנגאָרטן װעלן מאַכן אײן בת, און אַ זריעה פֿון אַ חומר װעט מאַכן אַן אֵיפֿה.
יא ה֛וֹי מַשְׁכִּימֵ֥י בַבֹּ֖קֶר שֵׁכָ֣ר יִרְדֹּ֑פוּ מְאַחֲרֵ֣י בַנֶּ֔שֶׁף יַ֖יִן יַדְלִיקֵֽם׃
11 װײ צו די װאָס שטײען פֿרי אױף אין דער פֿרי, כּדי נאָכצוגײן שֵכר; װאָס פֿאַרזאַמען זיך ביז שפּעט אין דער דעמערונג, ביז דער װײַן צעפֿלאַקערט זײ.
יב וְהָיָ֨ה כִנּ֜וֹר וָנֶ֗בֶל תֹּ֧ף וְחָלִ֛יל וָיַ֖יִן מִשְׁתֵּיהֶ֑ם וְאֵ֨ת פֹּ֤עַל יְהוָה֙ לֹ֣א יַבִּ֔יטוּ וּמַעֲשֵׂ֥ה יָדָ֖יו לֹ֥א רָאֽוּ׃
12 און עס איז דאָ האַרף און גיטאַרע, פּױק און פֿלײט, און װײַן, בײַ זײערע מאָלצײַטן; אָבער דעם טאָן פֿון גאָט קוקן זײ ניט אָן, און דאָס װערק פֿון זײַנע הענט האָבן זײ ניט געזען.
יג לָכֵ֛ן גָּלָ֥ה עַמִּ֖י מִבְּלִי־דָ֑עַת וּכְבוֹדוֹ֙ מְתֵ֣י רָעָ֔ב וַהֲמוֹנ֖וֹ צִחֵ֥ה צָמָֽא׃
13 דרום איז מײַן פֿאָלק אין גלות אַװעק פֿון מאַנגל אָן דעה, און זײַן פּראַכט זײַנען מענטשן פֿון הונגער, און זײַן המון איז פֿאַרשמאַכט פֿון דאָרשט.
יד לָכֵ֗ן הִרְחִ֤יבָה שְּׁאוֹל֙ נַפְשָׁ֔הּ וּפָעֲרָ֥ה פִ֖יהָ לִבְלִי־חֹ֑ק וְיָרַ֨ד הֲדָרָ֧הּ וַהֲמוֹנָ֛הּ וּשְׁאוֹנָ֖הּ וְעָלֵ֥ז בָּֽהּ׃
14 דעריבער האָט שאול פֿאַרברײטערט איר גלוסטונג, און האָט אױפֿגעעפֿנט איר מױל אָן אַ מאָס; און אַראָפּ גײט איר פּראַכט, און איר המון, און איר גערױש, און דער װאָס פֿרײט זיך צװישן זײ.
טו וַיִּשַּׁ֥ח אָדָ֖ם וַיִּשְׁפַּל־אִ֑ישׁ וְעֵינֵ֥י גְבֹהִ֖ים תִּשְׁפַּֽלְנָה׃
15 און דער מענטש װערט געבױגן, און דער מאַן װערט דערנידערט, און די אױגן פֿון די הױכע װערן דערנידערט.
טז וַיִּגְבַּ֛ה יְהוָ֥ה צְבָא֖וֹת בַּמִּשְׁפָּ֑ט וְהָאֵל֙ הַקָּד֔וֹשׁ נִקְדָּ֖שׁ בִּצְדָקָֽה׃
16 און גאָט פֿון צבָאוֹת איז דערהױבן געװאָרן דורך רעכט, און דער הײליקער גאָט איז געהײליקט געװאָרן דורך גערעכטיקײט.
יז וְרָע֥וּ כְבָשִׂ֖ים כְּדָבְרָ֑ם וְחָרְב֥וֹת מֵחִ֖ים גָּרִ֥ים יֹאכֵֽלוּ׃
17 און שעפּסן װעלן זיך פֿיטערן װי אױף זײער פֿיטערפּלאַץ, און די װיסטענישן פֿון די פֿעטע װעלן פֿרעמדע פֿאַרצערן.
יח ה֛וֹי מֹשְׁכֵ֥י הֶֽעָוֺ֖ן בְּחַבְלֵ֣י הַשָּׁ֑וְא וְכַעֲב֥וֹת הָעֲגָלָ֖ה חַטָּאָֽה׃
18 װײ צו די װאָס שלעפּן די זינד מיט שטריק פֿון נישטיקײט, און װי מיט אַ װאָגן־שטריק די חטאה.
יט הָאֹמְרִ֗ים יְמַהֵ֧ר ׀ יָחִ֛ישָׁה מַעֲשֵׂ֖הוּ לְמַ֣עַן נִרְאֶ֑ה וְתִקְרַ֣ב וְתָב֗וֹאָה עֲצַ֛ת קְד֥וֹשׁ יִשְׂרָאֵ֖ל וְנֵדָֽעָה׃ (ס)
19 װאָס זאָגן: זאָל ער אײַלן, זאָל ער גיך מאַכן זײַן װערק, כּדי מיר זאָלן עס זען; און זאָל זיך דערנענטערן און קומען דער באַראָט פֿון דעם הײליקן פֿון ישׂראל, כּדי מיר זאָלן עס װיסן.
כ ה֣וֹי הָאֹמְרִ֥ים לָרַ֛ע ט֖וֹב וְלַטּ֣וֹב רָ֑ע שָׂמִ֨ים חֹ֤שֶׁךְ לְאוֹר֙ וְא֣וֹר לְחֹ֔שֶׁךְ שָׂמִ֥ים מַ֛ר לְמָת֖וֹק וּמָת֥וֹק לְמָֽר׃ (ס)
20 װײ צו די װאָס רופֿן דעם שלעכטן גוט, און דעם גוטן שלעכט; װאָס מאַכן פֿינצטערניש פֿאַר ליכט, און ליכט פֿאַר פֿינצטערניש; װאָס מאַכן ביטער פֿאַר זיס, און זיס פֿאַר ביטער.
כא ה֖וֹי חֲכָמִ֣ים בְּעֵֽינֵיהֶ֑ם וְנֶ֥גֶד פְּנֵיהֶ֖ם נְבֹנִֽים׃
21 װײ די װײַזע אין זײערע אױגן, און פֿאַר זײער פּנים פֿאַרשטאַנדיקע.
כב ה֕וֹי גִּבּוֹרִ֖ים לִשְׁתּ֣וֹת יָ֑יִן וְאַנְשֵׁי־חַ֖יִל לִמְסֹ֥ךְ שֵׁכָֽר׃
22 װײ די גיבורים אין טרינקען װײַן, און די העלדישע מענטשן אין מישן געטראַנק.
כג מַצְדִּיקֵ֥י רָשָׁ֖ע עֵ֣קֶב שֹׁ֑חַד וְצִדְקַ֥ת צַדִּיקִ֖ים יָסִ֥ירוּ מִמֶּֽנּוּ׃ (ס)
23 װאָס מאַכן גערעכט דעם רשע פֿאַר אַ שוחד, און די גערעכטיקײט פֿון די צדיקים טוען זײ אַראָפּנעמען פֿון אים.
כד לָכֵן֩ כֶּאֱכֹ֨ל קַ֜שׁ לְשׁ֣וֹן אֵ֗שׁ וַחֲשַׁ֤שׁ לֶֽהָבָה֙ יִרְפֶּ֔ה שָׁרְשָׁם֙ כַּמָּ֣ק יִֽהְיֶ֔ה וּפִרְחָ֖ם כָּאָבָ֣ק יַעֲלֶ֑ה כִּ֣י מָאֲס֗וּ אֵ֚ת תּוֹרַת֙ יְהוָ֣ה צְבָא֔וֹת וְאֵ֛ת אִמְרַ֥ת קְדֽוֹשׁ־יִשְׂרָאֵ֖ל נִאֵֽצוּ׃
24 דרום, אַזױ װי אַ צונג פֿון פֿײַער פֿאַרצערט שטרױ, און װי דאָס דאַרע גראָז זינקט אַראָפּ אין דער פֿלאַם, אַזױ װעט זײער װאָרצל זײַן אַזױ װי פֿױלעכץ, און זײער בלי װעט אױפֿגײן אַזױ װי שטױב; װאָרום זײ האָבן פֿאַרװאָרפֿן די תּורה פֿון גאָט פֿון צבֿאות, און דעם װאָרט פֿון הײליקן פֿון ישׂראל האָבן זײ פֿאַראַכט.
כה עַל־כֵּ֡ן חָרָה֩ אַף־יְהוָ֨ה בְּעַמּ֜וֹ וַיֵּ֣ט יָד֧וֹ עָלָ֣יו וַיַּכֵּ֗הוּ וַֽיִּרְגְּזוּ֙ הֶֽהָרִ֔ים וַתְּהִ֧י נִבְלָתָ֛ם כַּסּוּחָ֖ה בְּקֶ֣רֶב חוּצ֑וֹת בְּכָל־זֹאת֙ לֹא־שָׁ֣ב אַפּ֔וֹ וְע֖וֹד יָד֥וֹ נְטוּיָֽה׃
25 דרום האָט זיך דער צאָרן פֿון גאָט צעפֿלאַקערט אױף זײַן פֿאָלק, און ער האָט אױסגעשטרעקט זײַן האַנט אױף אים, און האָט אים געשלאָגן, און די בערג האָבן געציטערט, און זײערע פּגרים זײַנען געװען װי מיסט אין מיטן פֿון די גאַסן. בײַ אַלעם דעם האָט זיך זײַן צאָרן ניט אָפּגעקערט, און נאָך איז זײַן האַנט אױסגעשטרעקט.
כו וְנָֽשָׂא־נֵ֤ס לַגּוֹיִם֙ מֵרָח֔וֹק וְשָׁ֥רַק ל֖וֹ מִקְצֵ֣ה הָאָ֑רֶץ וְהִנֵּ֥ה מְהֵרָ֖ה קַ֥ל יָבֽוֹא׃
26 און ער װעט אױפֿהײבן אַ פֿאָן צו די פֿעלקער פֿון דער װײַטן, און װעט צו זײ צושמאָרצן פֿון עק ערד; און זע, אײַליק, שנעל װעלן זײ קומען.
כז אֵין־עָיֵ֤ף וְאֵין־כּוֹשֵׁל֙ בּ֔וֹ לֹ֥א יָנ֖וּם וְלֹ֣א יִישָׁ֑ן וְלֹ֤א נִפְתַּח֙ אֵז֣וֹר חֲלָצָ֔יו וְלֹ֥א נִתַּ֖ק שְׂר֥וֹךְ נְעָלָֽיו׃
27 קײן מידער און קײן שטרױכלענדיקער איז ניטאָ אין אים; ער דרעמלט ניט און ער שלאָפֿט ניט, און דער גאַרטל פֿון זײַנע לענדן איז ניט אױפֿגעבונדן, און דער שנירל פֿון זײַנע שיך איז ניט אָפּגעריסן.
כח אֲשֶׁ֤ר חִצָּיו֙ שְׁנוּנִ֔ים וְכָל־קַשְּׁתֹתָ֖יו דְּרֻכ֑וֹת פַּרְס֤וֹת סוּסָיו֙ כַּצַּ֣ר נֶחְשָׁ֔בוּ וְגַלְגִּלָּ֖יו כַּסּוּפָֽה׃
28 װאָס זײַנע פֿײַלן זײַנען שאַרף, און אַלע זײַנע בױגנס געשפּאַנט; די קאָפּעטעס פֿון זײַנע פֿערד זײַנען װי קרעמענשטײן גערעכנט, און זײַנע רעדער װי אַ שטורעמװינט.
כט שְׁאָגָ֥ה ל֖וֹ כַּלָּבִ֑יא ושאג [יִשְׁאַ֨ג] כַּכְּפִירִ֤ים וְיִנְהֹם֙ וְיֹאחֵ֣ז טֶ֔רֶף וְיַפְלִ֖יט וְאֵ֥ין מַצִּֽיל׃
29 אַ ברום האָט ער װי אַ לײב, און ער ברילט װי די יונגע לײבן, יאָ, ער ברומט, און ער כאַפּט אָן די רױב, און טראָגט זי אַװעק, און קײנער איז נישטאָ צו ראַטעװען.
ל וְיִנְהֹ֥ם עָלָ֛יו בַּיּ֥וֹם הַה֖וּא כְּנַהֲמַת־יָ֑ם וְנִבַּ֤ט לָאָ֙רֶץ֙ וְהִנֵּה־חֹ֔שֶׁךְ צַ֣ר וָא֔וֹר חָשַׁ֖ךְ בַּעֲרִיפֶֽיהָ׃ (פ)
30 און מע װעט ברומען אױף אים אין יענעם טאָג װי דאָס ברומען פֿון ים; און מע קוקט אױף דער ערד, ערשט פֿינצטערניש און נױט, און דאָס ליכט איז פֿינצטער געװאָרן אין אירע װאָלקנס.
פֿריִערדיקער קאַפּיטלווײַטערדיקער קאַפּיטל