ישעיהו 44

קאַפּיטל 44

א וְעַתָּ֥ה שְׁמַ֖ע יַעֲקֹ֣ב עַבְדִּ֑י וְיִשְׂרָאֵ֖ל בָּחַ֥רְתִּי בֽוֹ׃
1 און אַצונד, הער, יעקבֿ מײַן קנעכט, און ישׂראל, װעמען איך האָב אױסדערװײלט;
ב כֹּה־אָמַ֨ר יְהוָ֥ה עֹשֶׂ֛ךָ וְיֹצֶרְךָ֥ מִבֶּ֖טֶן יַעְזְרֶ֑ךָּ אַל־תִּירָא֙ עַבְדִּ֣י יַֽעֲקֹ֔ב וִישֻׁר֖וּן בָּחַ֥רְתִּי בֽוֹ׃
2 אַזױ האָט געזאָגט גאָט דײַן באַשאַפֿער, און דײַן פֿורעמער פֿון מוטערלײַב, װאָס העלפֿט דיך: זאָלסט ניט מורא האָבן, מײַן קנעכט יעקבֿ, און ישוּרון, װעמען איך האָב אױסדערװײלט.
ג כִּ֤י אֶצָּק־מַ֙יִם֙ עַל־צָמֵ֔א וְנֹזְלִ֖ים עַל־יַבָּשָׁ֑ה אֶצֹּ֤ק רוּחִי֙ עַל־זַרְעֶ֔ךָ וּבִרְכָתִ֖י עַל־צֶאֱצָאֶֽיךָ׃
3 װאָרום איך װעל גיסן װאַסער אױף דאָרשטיק לאַנד, און פֿלוסן אױף טריקעניש; איך װעל אױסגיסן מײַן גײַסט אױף דײַן זאָמען, און מײַן ברכה אױף דײַנע שפּראָצן.
ד וְצָמְח֖וּ בְּבֵ֣ין חָצִ֑יר כַּעֲרָבִ֖ים עַל־יִבְלֵי־מָֽיִם׃
4 און זײ װעלן שפּראָצן װי צװישן גראָז, װי װערבעס בײַ בעכן װאַסער.
ה זֶ֤ה יֹאמַר֙ לַֽיהוָ֣ה אָ֔נִי וְזֶ֖ה יִקְרָ֣א בְשֵֽׁם־יַעֲקֹ֑ב וְזֶ֗ה יִכְתֹּ֤ב יָדוֹ֙ לַֽיהוָ֔ה וּבְשֵׁ֥ם יִשְׂרָאֵ֖ל יְכַנֶּֽה׃ (פ)
5 דער װעט זאָגן: איך געהער צו ה׳; און דער װעט זיך רופֿן מיטן נאָמען פֿון יעקבֿ, און דער װעט אױפֿשברײַבן אױף זײַן האַנט ״צו ה׳״, און מיטן נאָמען ישׂראל זיך טיטלען.
ו כֹּֽה־אָמַ֨ר יְהוָ֧ה מֶֽלֶךְ־יִשְׂרָאֵ֛ל וְגֹאֲל֖וֹ יְהוָ֣ה צְבָא֑וֹת אֲנִ֤י רִאשׁוֹן֙ וַאֲנִ֣י אַחֲר֔וֹן וּמִבַּלְעָדַ֖י אֵ֥ין אֱלֹהִֽים׃
6 אַזױ האָט געזאָגט ה׳, דער קיניג פֿון ישׂראל, און זײַן אױסלײזער, ה׳ פֿון צבֿאות: איך בין דער ערשטער, און איך בין דער לעצטער, און חוץ מיר איז ניטאָ קײן גאָט.
ז וּמִֽי־כָמ֣וֹנִי יִקְרָ֗א וְיַגִּידֶ֤הָ וְיַעְרְכֶ֙הָ֙ לִ֔י מִשּׂוּמִ֖י עַם־עוֹלָ֑ם וְאֹתִיּ֛וֹת וַאֲשֶׁ֥ר תָּבֹ֖אנָה יַגִּ֥ידוּ לָֽמוֹ׃
7 און װער װי איך קען פֿאַרױסרופֿן –זאָל ער עס זאָגן און אױסלײגן פֿאַר מיר –פֿון זינט איך האָב באַשאַפֿן דאָס עלטסטע פֿאָלק? און דאָס קומעדיקע און װאָס װעט געשעןזאָלן זײ דערצײלן.
ח אַֽל־תִּפְחֲדוּ֙ וְאַל־תִּרְה֔וּ הֲלֹ֥א מֵאָ֛ז הִשְׁמַעְתִּ֥יךָ וְהִגַּ֖דְתִּי וְאַתֶּ֣ם עֵדָ֑י הֲיֵ֤שׁ אֱל֙וֹהַּ֙ מִבַּלְעָדַ֔י וְאֵ֥ין צ֖וּר בַּל־יָדָֽעְתִּי׃
8 איר זאָלט ניט אַנגסטן און ניט פֿאָרכטן; פֿאַר װאָר, פֿון לאַנג אָןהאָב איך דיך געלאָזט הערן און דערצײלט, און איר זײַט מײַנע עדות. איז דען דאָ אַ גאָט אחוץ מיר, אַז ניטאָ אַ באַשיץ איך זאָל ניט װיסן?
ט יֹֽצְרֵי־פֶ֤סֶל כֻּלָּם֙ תֹּ֔הוּ וַחֲמוּדֵיהֶ֖ם בַּל־יוֹעִ֑ילוּ וְעֵדֵיהֶ֣ם הֵׄ֗מָּׄהׄ בַּל־יִרְא֛וּ וּבַל־יֵדְע֖וּ לְמַ֥עַן יֵבֹֽשׁוּ׃
9 די פֿורעמער פֿון אַ געץ זײַנען נישטיק אַלע, און זײערע גלוסטיקע בילדער נוצן ניט; און זײ אַלײן זײַנען זײערע עדות, אַז זײ הערן ניט און װײסן ניט; דרום װעלן זײ פֿאַרשעמט װערן.
י מִֽי־יָצַ֥ר אֵ֖ל וּפֶ֣סֶל נָסָ֑ךְ לְבִלְתִּ֖י הוֹעִֽיל׃
10 װער פֿורעמט עס אַ גאָט, און גיסט אױס אַ געץ װאָס נוצט ניט!
יא הֵ֤ן כָּל־חֲבֵרָיו֙ יֵבֹ֔שׁוּ וְחָרָשִׁ֥ים הֵ֖מָּה מֵֽאָדָ֑ם יִֽתְקַבְּצ֤וּ כֻלָּם֙ יַֽעֲמֹ֔דוּ יִפְחֲד֖וּ יֵבֹ֥שׁוּ יָֽחַד׃
11 זע, אַלע באַהעפֿטע אין אים װעלן זיך שעמען, און די מײַנסטערס– זײ מער פֿון אַלע מענטשן; זאָלן זײ אַלע זיך אײַנזאַמלען, זיך שעמען, אין אײנעם.
יב חָרַ֤שׁ בַּרְזֶל֙ מַֽעֲצָ֔ד וּפָעַל֙ בַּפֶּחָ֔ם וּבַמַּקָּב֖וֹת יִצְּרֵ֑הוּ וַיִּפְעָלֵ֙הוּ֙ בִּזְר֣וֹעַ כֹּח֔וֹ גַּם־רָעֵב֙ וְאֵ֣ין כֹּ֔חַ לֹא־שָׁ֥תָה מַ֖יִם וַיִּיעָֽף׃
12 דער אײַזנשמיד [מאַכט] אַ האַק, און אַרבעט אױף קױלן, און מיט האַמערס טוט ער זי פֿורעמען, און אַרבעט זי אױס מיט זײַן שטאַרקן אָרעם; אױך װערט ער הונגעריק, און איז אָן כּוח, ער טרינקט ניט קײן װאַסער, און װערט פֿאַרשמאַכט.
יג חָרַ֣שׁ עֵצִים֮ נָ֣טָה קָו֒ יְתָאֲרֵ֣הוּ בַשֶּׂ֔רֶד יַעֲשֵׂ֙הוּ֙ בַּמַּקְצֻע֔וֹת וּבַמְּחוּגָ֖ה יְתָאֳרֵ֑הוּ וַֽיַּעֲשֵׂ֙הוּ֙ כְּתַבְנִ֣ית אִ֔ישׁ כְּתִפְאֶ֥רֶת אָדָ֖ם לָשֶׁ֥בֶת בָּֽיִת׃
13 דער האָלצמײַנסטער ציט אױס אַ שנור; ער צײכנט עס מיט אַ שטיפֿט, ער מאַכט עס מיט הובלען צורעכט, און מיט אַ צירקל צײכנט ער עס אַרום, און ער מאַכט עס לױט דער געשטאַלט פֿון אַ מאַן, לױט דער שײנקײט פֿון אַ מענטשן, אױף צו װױנען אין אַ הױז.
יד לִכְרָת־ל֣וֹ אֲרָזִ֔ים וַיִּקַּ֤ח תִּרְזָה֙ וְאַלּ֔וֹן וַיְאַמֶּץ־ל֖וֹ בַּעֲצֵי־יָ֑עַר נָטַ֥ע אֹ֖רֶן וְגֶ֥שֶׁם יְגַדֵּֽל׃
14 ער האַקט זיך אױס צעדערן, און נעמט אַ האַרטדעמב אָדער אַן אײַכנבױם, און װײלט זיך אױס צװישן די בײמער פֿון װאַלד; ער פֿלאַנצט אַ פֿיכטבױם, און דער רעגן מאַכט װאַקסן.
טו וְהָיָ֤ה לְאָדָם֙ לְבָעֵ֔ר וַיִּקַּ֤ח מֵהֶם֙ וַיָּ֔חָם אַף־יַשִּׂ֖יק וְאָ֣פָה לָ֑חֶם אַף־יִפְעַל־אֵל֙ וַיִּשְׁתָּ֔חוּ עָשָׂ֥הוּ פֶ֖סֶל וַיִּסְגָּד־לָֽמוֹ׃
15 און עס איז פֿאַר דעם מענטשן אױף צו ברענען; און ער נעמט דערפֿון, און װאַרעמט זיך, אױך הײצט ער, און באַקט ברױט; דערצו מאַכט ער אַ גאָט און בוקט זיך; מאַכט עס צום געץ, און קניט דערצו.
טז חֶצְיוֹ֙ שָׂרַ֣ף בְּמוֹ־אֵ֔שׁ עַל־חֶצְיוֹ֙ בָּשָׂ֣ר יֹאכֵ֔ל יִצְלֶ֥ה צָלִ֖י וְיִשְׂבָּ֑ע אַף־יָחֹם֙ וְיֹאמַ֣ר הֶאָ֔ח חַמּוֹתִ֖י רָאִ֥יתִי אֽוּר׃
16 טײל דערפֿון האָט ער פֿאַרברענט אין פֿײַער, אױף טײל דערפֿון עסט ער פֿלײש –בראָט בראָטן און זעטיקט זיך, אױך װאַרעמט ער זיך, און זאָגט: אַה! מיר איז װאַרעם, איך שפּיר דאָס פֿײַער;
יז וּשְׁאֵ֣רִית֔וֹ לְאֵ֥ל עָשָׂ֖ה לְפִסְל֑וֹ יסגוד־[יִסְגָּד־] ל֤וֹ וְיִשְׁתַּ֙חוּ֙ וְיִתְפַּלֵּ֣ל אֵלָ֔יו וְיֹאמַר֙ הַצִּילֵ֔נִי כִּ֥י אֵלִ֖י אָֽתָּה׃
17 און דעם איבערבלײַב דערפֿוןמאַכט ער פֿאַר אַ גאָט – פֿאַר זײַן געץ; קניט צו אים און בוקט זיך און טוט תּפֿילה צו אים, און זאָגט: ראַטעװע מיך, װאָרום מײַן גאָט ביסטו.
יח לֹ֥א יָדְע֖וּ וְלֹ֣א יָבִ֑ינוּ כִּ֣י טַ֤ח מֵֽרְאוֹת֙ עֵֽינֵיהֶ֔ם מֵהַשְׂכִּ֖יל לִבֹּתָֽם׃
18 זײ װײסן ניט, און זײ פֿאַרשטײען ניט, װאָרום פֿאַרקלעפּט פֿון צו זען זײַנען זײערע אױגן, פֿון צו פֿאַרשטײן – זײערע הערצער.
יט וְלֹא־יָשִׁ֣יב אֶל־לִבּ֗וֹ וְלֹ֨א דַ֥עַת וְלֹֽא־תְבוּנָה֮ לֵאמֹר֒ חֶצְי֞וֹ שָׂרַ֣פְתִּי בְמוֹ־אֵ֗שׁ וְ֠אַף אָפִ֤יתִי עַל־גֶּחָלָיו֙ לֶ֔חֶם אֶצְלֶ֥ה בָשָׂ֖ר וְאֹכֵ֑ל וְיִתְרוֹ֙ לְתוֹעֵבָ֣ה אֶעֱשֶׂ֔ה לְב֥וּל עֵ֖ץ אֶסְגּֽוֹד׃
19 און קײנער איבערלײגט ניט אין זײַן האַרצן, און ניטאָ קײן דערקענונג און קײן שׂכל צו זאָגן: טײל דערפֿון האָב איך פֿאַרברענט אין פֿײַער, און אױך געבאַקט אױף זײַנע קױלן ברױט, געבראָטן פֿלײש און געגעסן; און דעם רעשט דערפֿוןזאָל איך פֿאַר אַן אומװערדיקײט מאַכן? צו אַ שײַט האָלץ זאָל איך קניִען?
כ רֹעֶ֣ה אֵ֔פֶר לֵ֥ב הוּתַ֖ל הִטָּ֑הוּ וְלֹֽא־יַצִּ֤יל אֶת־נַפְשׁוֹ֙ וְלֹ֣א יֹאמַ֔ר הֲל֥וֹא שֶׁ֖קֶר בִּימִינִֽי׃ (ס)
20 ער יאָגט זיך נאָך אַש, אַ פֿאַרנאַרט האַרץ האָט אים אַראָפּגעפֿירט, און ער איז ניט מציל זײַן נפֿש, און זאָגט ניט: פֿאַר װאָר, ליגן איז אין מײַן רעכטער האַנט.
כא זְכָר־אֵ֣לֶּה יַעֲקֹ֔ב וְיִשְׂרָאֵ֖ל כִּ֣י עַבְדִּי־אָ֑תָּה יְצַרְתִּ֤יךָ עֶֽבֶד־לִי֙ אַ֔תָּה יִשְׂרָאֵ֖ל לֹ֥א תִנָּשֵֽׁנִי׃
21 געדענק דאָס דאָזיקע, יעקבֿ, און ישׂראל, אַז מײַן קנעכט ביסטו; איך האָבן דיך געפֿורעמט, אַ קנעכט ביסטו מיר; ישׂראל, זאָלסט מיך ניט פֿאַרגעסן.
כב מָחִ֤יתִי כָעָב֙ פְּשָׁעֶ֔יךָ וְכֶעָנָ֖ן חַטֹּאותֶ֑יךָ שׁוּבָ֥ה אֵלַ֖י כִּ֥י גְאַלְתִּֽיךָ׃
22 איך האָב אָפּגעמעקט װי אַ כמאַרע דײַנע פֿאַרברעכן, און װי אַ װאָלקן דײַנע זינד; קער זיך אום צו מיר, װאָרום איך האָב דיך אױסגעלײזט.
כג רָנּ֨וּ שָׁמַ֜יִם כִּֽי־עָשָׂ֣ה יְהוָ֗ה הָרִ֙יעוּ֙ תַּחְתִּיּ֣וֹת אָ֔רֶץ פִּצְח֤וּ הָרִים֙ רִנָּ֔ה יַ֖עַר וְכָל־עֵ֣ץ בּ֑וֹ כִּֽי־גָאַ֤ל יְהוָה֙ יַֽעֲקֹ֔ב וּבְיִשְׂרָאֵ֖ל יִתְפָּאָֽר׃ (פ)
23 זינגט איר הימלען, װאָרום גאָט האָט אױפֿגעטאָן; שאַלט, איר טיפֿענישן פֿון דער ערד, ברעכט אױס, איר בערג, אין געזאַנג, דער װאַלד און יעטװעדער בױם אין אים; װאָרום גאָט האָט אױסגעלײזט יעקבֿ, און מיט ישׂראל טוט ער זיך רימען.
כד כֹּֽה־אָמַ֤ר יְהוָה֙ גֹּאֲלֶ֔ךָ וְיֹצֶרְךָ֖ מִבָּ֑טֶן אָנֹכִ֤י יְהוָה֙ עֹ֣שֶׂה כֹּ֔ל נֹטֶ֤ה שָׁמַ֙יִם֙ לְבַדִּ֔י רֹקַ֥ע הָאָ֖רֶץ מי אתי [מֵאִתִּֽי׃]
24 אַזױ האָט געזאָגט גאָט דײַן אױסלײזער, און דײַן פֿורעמער פֿון מוטערלײַב: איך בין ה׳ װאָס האָב אַלץ דינג געמאַכט, װאָס האָב אױסגעצױגן די הימלען אַלײן, װאָס האָב אױסגעשפּרײט די ערד פֿון מיר זעלבערט;
כה מֵפֵר֙ אֹת֣וֹת בַּדִּ֔ים וְקֹסְמִ֖ים יְהוֹלֵ֑ל מֵשִׁ֧יב חֲכָמִ֛ים אָח֖וֹר וְדַעְתָּ֥ם יְשַׂכֵּֽל׃
25 װאָס פֿאַרשטערט די צײכנס פֿון די ליגנערס, און די װאָרזאָגער מאַכט ער צעדולט; װאָס קערט די חכמים אַהינטער, און זײער שׂכל באַנאַרישט ער;
כו מֵקִים֙ דְּבַ֣ר עַבְדּ֔וֹ וַעֲצַ֥ת מַלְאָכָ֖יו יַשְׁלִ֑ים הָאֹמֵ֨ר לִירוּשָׁלִַ֜ם תּוּשָׁ֗ב וּלְעָרֵ֤י יְהוּדָה֙ תִּבָּנֶ֔ינָה וְחָרְבוֹתֶ֖יהָ אֲקוֹמֵֽם׃
26 װאָס איז מקיים דאָס װאָרט פֿון זײַן קנעכט, און דעם באַראָט פֿון זײַנע שלוחים פֿירט ער אױס; װאָס זאָגט אױף ירושלים: זײ זאָל באַזעצט װערן; און אױף די שטעט פֿון יהוּדה: זײ זאָלן אָפּגעבױט װערן, און אירע חורבֿות װעל איך אױפֿריכטן;
כז הָאֹמֵ֥ר לַצּוּלָ֖ה חֳרָ֑בִי וְנַהֲרֹתַ֖יִךְ אוֹבִֽישׁ׃
27 װאָס זאָגט צו דער טיפֿעניש: װער טרוקן, און דײַנע טײַכן װעל איך אױסטריקענען;
כח הָאֹמֵ֤ר לְכ֙וֹרֶשׁ֙ רֹעִ֔י וְכָל־חֶפְצִ֖י יַשְׁלִ֑ם וְלֵאמֹ֤ר לִירוּשָׁלִַ֙ם֙ תִּבָּנֶ֔ה וְהֵיכָ֖ל תִּוָּסֵֽד׃ (ס)
28 װאָס זאָגט אױף כּוֹרֶשן: ער איז מײַן פּאַסטוך, און אַל מײַן באַגער װעט ער אױספֿירן, צו זאָגן אױף ירושָלַיִם: זי זאָל געבױט װערן, און צום טעמפּל: זאָלסט געגרונטפֿעסט װערן.
פֿריִערדיקער קאַפּיטלווײַטערדיקער קאַפּיטל