Przysłów 22

נִבְחָ֣ר שֵׁ֭ם מֵעֹ֣שֶׁר רָ֑ב מִכֶּ֥סֶף וּ֝מִזָּהָ֗ב חֵ֣ן טֽוֹב׃

Cenniejszem imię nad bogactwo wielkie, nad srebro i złoto wziętość dobra. 

עָשִׁ֣יר וָרָ֣שׁ נִפְגָּ֑שׁוּ עֹשֵׂ֖ה כֻלָּ֣ם יְהוָֽה׃

Bogaty i biedny stykają się wzajemnie: stwórcą ich obudwu Wiekuisty. 

עָר֤וּם ׀ רָאָ֣ה רָעָ֣ה ויסתר [וְנִסְתָּ֑ר] וּ֝פְתָיִ֗ים עָבְר֥וּ וְֽנֶעֱנָֽשׁוּ׃

Mądry przewiduje nieszczęście i chroni się; głupcy zapędzają się i muszą pokutować. 

עֵ֣קֶב עֲ֭נָוָה יִרְאַ֣ת יְהוָ֑ה עֹ֖שֶׁר וְכָב֣וֹד וְחַיִּֽים׃

Za pokorą i bogobojnością idzie bogactwo, cześć i życie. 

צִנִּ֣ים פַּ֭חִים בְּדֶ֣רֶךְ עִקֵּ֑שׁ שׁוֹמֵ֥ר נַ֝פְשׁ֗וֹ יִרְחַ֥ק מֵהֶֽם׃

Ciernie i zasadzki są na drodze przewrotnego, kto życia swego strzeże, stroni od nich. 

חֲנֹ֣ךְ לַ֭נַּעַר עַל־פִּ֣י דַרְכּ֑וֹ גַּ֥ם כִּֽי־יַ֝זְקִ֗ין לֹֽא־יָס֥וּר מִמֶּֽנָּה׃

Wychowuj chłopca według drogi jego; i wtedy gdy się zestarzeje nie zboczy od niej. 

עָ֭שִׁיר בְּרָשִׁ֣ים יִמְשׁ֑וֹל וְעֶ֥בֶד לֹ֝וֶ֗ה לְאִ֣ישׁ מַלְוֶֽה׃

Bogaty nad ubogimi panuje, a jest dłużnik sługą wierzyciela. 

זוֹרֵ֣עַ עַ֭וְלָה יקצור־[יִקְצָר־] אָ֑וֶן וְשֵׁ֖בֶט עֶבְרָת֣וֹ יִכְלֶֽה׃

Kto krzywdę wysiewa zbierze niedolę, a bicz jego zaciekłości się skończy. 

טֽוֹב־עַ֭יִן ה֣וּא יְבֹרָ֑ךְ כִּֽי־נָתַ֖ן מִלַּחְמ֣וֹ לַדָּֽל׃

Kto życzliwe ma oko, ubłogosławiony będzie, albowiem udziela chleba swego biednemu. 

גָּ֣רֵֽשׁ לֵ֭ץ וְיֵצֵ֣א מָד֑וֹן וְ֝יִשְׁבֹּ֗ת דִּ֣ין וְקָלֽוֹן׃

Wypędź szydercę a ustanie zwada, a uspokoi się spór i sromota. 

אֹהֵ֥ב טהור־[טְהָר־] לֵ֑ב חֵ֥ן שְׂ֝פָתָ֗יו רֵעֵ֥הוּ מֶֽלֶךְ׃

Miłuje On tego, kto ma serce czyste; czyje usta wdzięczne tego przyjacielem król. 

עֵינֵ֣י יְ֭הוָה נָ֣צְרוּ דָ֑עַת וַ֝יְסַלֵּ֗ף דִּבְרֵ֥י בֹגֵֽד׃

Oczy Wiekuistego ochraniają mężów poznania, ale sprawom przeniewiercy gotuje upadek. 

אָמַ֣ר עָ֭צֵל אֲרִ֣י בַח֑וּץ בְּת֥וֹךְ רְ֝חֹב֗וֹת אֵֽרָצֵֽחַ׃

Rzecze leniwy: lew na drodze, w pośrodku ulicy mogę być zamordowany. 

שׁוּחָ֣ה עֲ֭מֻקָּה פִּ֣י זָר֑וֹת זְע֥וּם יְ֝הוָ֗ה יפול־[יִפָּל־] שָֽׁם׃

Jamą głęboką są usta kobiet cudzych; przeklęty od Wiekuistego, wpada tam. 

אִ֭וֶּלֶת קְשׁוּרָ֣ה בְלֶב־נָ֑עַר שֵׁ֥בֶט מ֝וּסָ֗ר יַרְחִיקֶ֥נָּה מִמֶּֽנּוּ׃

Jeżeli głupota przylgnęła do serca chłopca, rózga napomnienia oddali ją od niego. 

עֹ֣שֵֽׁק דָּ֭ל לְהַרְבּ֣וֹת ל֑וֹ נֹתֵ֥ן לְ֝עָשִׁ֗יר אַךְ־לְמַחְסֽוֹר׃

Gnębi się nieraz biednego, aby mu mienia przysporzyć; daje się bogatemu, aby go w nędzę wtrącić. 

הַ֥ט אָזְנְךָ֗ וּ֭שְׁמַע דִּבְרֵ֣י חֲכָמִ֑ים וְ֝לִבְּךָ֗ תָּשִׁ֥ית לְדַעְתִּֽי׃

Nakłoń ucho i słuchaj słów mędrców, a skieruj twe serce ku nauce mojej. 

כִּֽי־נָ֭עִים כִּֽי־תִשְׁמְרֵ֣ם בְּבִטְנֶ֑ךָ יִכֹּ֥נוּ יַ֝חְדָּ֗ו עַל־שְׂפָתֶֽיךָ׃

Bo błogo ci, jeśli je zachowasz we wnętrzu swojem, jeśli się utwierdzą razem na ustach twoich. 

לִהְי֣וֹת בַּ֭יהוָה מִבְטַחֶ֑ךָ הוֹדַעְתִּ֖יךָ הַיּ֣וֹם אַף־אָֽתָּה׃

Abyś w Wiekuistym miał zaufanie, wyłuszczam ci je dzisiaj, zwłaszcza tobie. 

הֲלֹ֤א כָתַ֣בְתִּי לְ֭ךָ שלשום [שָׁלִישִׁ֑ים] בְּמ֖וֹעֵצֹ֣ת וָדָֽעַת׃

Wszak napisałem ci już prawidła, wraz z radami i objaśnieniami. 

לְהוֹדִֽיעֲךָ֗ קֹ֭שְׁטְ אִמְרֵ֣י אֱמֶ֑ת לְהָשִׁ֥יב אֲמָרִ֥ים אֱ֝מֶ֗ת לְשֹׁלְחֶֽיךָ׃ (פ)

Aby cię poznajomić z istotą słów prawdy, abyś słowa prawdy mógł podać tym, którzy rady twej zasięgną. 

אַֽל־תִּגְזָל־דָּ֭ל כִּ֣י דַל־ה֑וּא וְאַל־תְּדַכֵּ֖א עָנִ֣י בַשָּֽׁעַר׃

Nie krzywdź biednego dlatego że biedny, a nie gnęb ubogiego w bramie. 

כִּֽי־יְ֭הוָה יָרִ֣יב רִיבָ֑ם וְקָבַ֖ע אֶת־קֹבְעֵיהֶ֣ם נָֽפֶשׁ׃

Albowiem Wiekuisty poprowadzi ich sprawę, a zabierze życie tym, którzy ich ograbiają. 

אַל־תִּ֭תְרַע אֶת־בַּ֣עַל אָ֑ף וְאֶת־אִ֥ישׁ חֵ֝מוֹת לֹ֣א תָבֽוֹא׃

Nie spoufalaj się z popędliwym; a z człowiekiem zapalczywym się nie zadawaj. 

פֶּן־תֶּאֱלַ֥ף ארחתו [אֹֽרְחֹתָ֑יו] וְלָקַחְתָּ֖ מוֹקֵ֣שׁ לְנַפְשֶֽׁךָ׃

Abyś się nie nauczył ścieżek jego, a nie przygotował sideł dla duszy twojej. 

אַל־תְּהִ֥י בְתֹֽקְעֵי־כָ֑ף בַּ֝עֹרְבִ֗ים מַשָּׁאֽוֹת׃

Nie bądź z tych, którzy rękę dają, którzy za długi zaręczają. 

אִם־אֵֽין־לְךָ֥ לְשַׁלֵּ֑ם לָ֥מָּה יִקַּ֥ח מִ֝שְׁכָּבְךָ֗ מִתַּחְתֶּֽיךָ׃

Bo jeślibyś nie miał czem zapłacić, czemu mają zabrać pościel twą z pod ciebie. 

אַל־תַּ֭סֵּג גְּב֣וּל עוֹלָ֑ם אֲשֶׁ֖ר עָשׂ֣וּ אֲבוֹתֶֽיךָ׃

Nie przesuwaj granicy odwiecznej, którą ustanowili ojcowie twoi. 

חָזִ֡יתָ אִ֤ישׁ ׀ מָ֘הִ֤יר בִּמְלַאכְתּ֗וֹ לִֽפְנֵֽי־מְלָכִ֥ים יִתְיַצָּ֑ב בַּל־יִ֝תְיַצֵּב לִפְנֵ֥י חֲשֻׁכִּֽים׃ (פ)

Jeżeliś zauważył człowieka biegłego w swym zawodzie, przed obliczem królów on stanie, choć nie ostoi się przed czernią.