Daniel 5

Kabanata 5

א בֵּלְשַׁאצַּ֣ר מַלְכָּ֗א עֲבַד֙ לְחֶ֣ם רַ֔ב לְרַבְרְבָנ֖וֹהִי אֲלַ֑ף וְלָקֳבֵ֥ל אַלְפָּ֖א חַמְרָ֥א שָׁתֵֽה׃

1 Si Haring Belsasar ay naghanda ng isang malaking piging para sa isanlibo sa kanyang mga maharlika, at sa harap ng isanlibong iyon ay uminom siya ng alak.

ב בֵּלְשַׁאצַּ֞ר אֲמַ֣ר ׀ בִּטְעֵ֣ם חַמְרָ֗א לְהַיְתָיָה֙ לְמָאנֵי֙ דַּהֲבָ֣א וְכַסְפָּ֔א דִּ֤י הַנְפֵּק֙ נְבוּכַדְנֶצַּ֣ר אֲב֔וּהִי מִן־הֵיכְלָ֖א דִּ֣י בִירוּשְׁלֶ֑ם וְיִשְׁתּ֣וֹן בְּה֗וֹן מַלְכָּא֙ וְרַבְרְבָנ֔וֹהִי שֵׁגְלָתֵ֖הּ וּלְחֵנָתֵֽהּ׃

2 Si Belsasar, dahil sa udyok ng alak, ay nag-utos na dalhin ang mga sisidlang ginto at pilak na inilabas ni Nabucodonosor na kanyang ama mula sa templo sa Jerusalem, upang inuman ng hari at ng kanyang mga maharlika, ng kanyang reyna at ng kanyang mga asawang-lingkod.

ג בֵּאדַ֗יִן הַיְתִיו֙ מָאנֵ֣י דַהֲבָ֔א דִּ֣י הַנְפִּ֗קוּ מִן־הֵֽיכְלָ֛א דִּֽי־בֵ֥ית אֱלָהָ֖א דִּ֣י בִירֽוּשְׁלֶ֑ם וְאִשְׁתִּ֣יו בְּה֗וֹן מַלְכָּא֙ וְרַבְרְבָנ֔וֹהִי שֵׁגְלָתֵ֖הּ וּלְחֵנָתֵֽהּ׃

3 Pagkatapos ay dinala nila ang mga sisidlang ginto na kinuha mula sa templo ng bahay ng Diyos sa Jerusalem, at uminom sa mga iyon ang hari at ang kanyang mga maharlika, ang kanyang reyna at ang kanyang mga asawang-lingkod.

ד אִשְׁתִּ֖יו חַמְרָ֑א וְ֠שַׁבַּחוּ לֵֽאלָהֵ֞י דַּהֲבָ֧א וְכַסְפָּ֛א נְחָשָׁ֥א פַרְזְלָ֖א אָעָ֥א וְאַבְנָֽא׃

4 Uminom sila ng alak at pinuri nila ang mga diyos na ginto at pilak, tanso, bakal, kahoy, at bato.

ה בַּהּ־שַׁעֲתָ֗ה נפקו [נְפַ֙קָה֙] אֶצְבְּעָן֙ דִּ֣י יַד־אֱנָ֔שׁ וְכָֽתְבָן֙ לָקֳבֵ֣ל נֶבְרַשְׁתָּ֔א עַל־גִּירָ֕א דִּֽי־כְתַ֥ל הֵיכְלָ֖א דִּ֣י מַלְכָּ֑א וּמַלְכָּ֣א חָזֵ֔ה פַּ֥ס יְדָ֖ה דִּ֥י כָתְבָֽה׃

5 Sa oras ding iyon ay lumitaw ang mga daliri ng kamay ng tao at sumulat sa tapat ng ilawan sa palitada ng pader ng palasyo ng hari; at nakita ng hari ang palad ng kamay na sumusulat.

ו אֱדַ֤יִן מַלְכָּא֙ זִיוֺ֣הִי שְׁנ֔וֹהִי וְרַעיֹנֹ֖הִי יְבַהֲלוּנֵּ֑הּ וְקִטְרֵ֤י חַרְצֵהּ֙ מִשְׁתָּרַ֔יִן וְאַ֨רְכֻבָּתֵ֔הּ דָּ֥א לְדָ֖א נָֽקְשָֽׁן׃

6 Nang magkagayon ay namutla ang mukha ng hari, at ginimbal siya ng kanyang mga isipin; lumuwag ang mga kasukasuan ng kanyang balakang, at nag-umpugan ang kanyang mga tuhod.

ז קָרֵ֤א מַלְכָּא֙ בְּחַ֔יִל לְהֶֽעָלָה֙ לְאָ֣שְׁפַיָּ֔א כשדיא [כַּשְׂדָּאֵ֖י] וְגָזְרַיָּ֑א עָנֵ֨ה מַלְכָּ֜א וְאָמַ֣ר ׀ לְחַכִּימֵ֣י בָבֶ֗ל דִּ֣י כָל־אֱ֠נָשׁ דִּֽי־יִקְרֵ֞ה כְּתָבָ֣ה דְנָ֗ה וּפִשְׁרֵהּ֙ יְחַוִּנַּ֔נִי אַרְגְּוָנָ֣א יִלְבַּ֗שׁ והמונכא [וְהַֽמְנִיכָ֤א] דִֽי־דַהֲבָא֙ עַֽל־צַוְּארֵ֔הּ וְתַלְתִּ֥י בְמַלְכוּתָ֖א יִשְׁלַֽט׃ (ס)

7 Sumigaw nang malakas ang hari na papasukin ang mga engkantador, ang mga Caldeo, at ang mga astrologo. Nagsalita ang hari at sinabi sa mga pantas ng Babilonia: “Sinumang makabasa ng sulat na ito at makapagpaliwanag sa akin ng kahulugan nito ay magsusuot ng damit na kulay-ube, may kuwintas na ginto sa kanyang leeg, at mamamahala sa ikatlong bahagi ng kaharian.”

ח אֱדַ֙יִן֙ עללין [עָֽלִּ֔ין] כֹּ֖ל חַכִּימֵ֣י מַלְכָּ֑א וְלָֽא־כָהֲלִ֤ין כְּתָבָא֙ לְמִקְרֵ֔א ופשרא [וּפִשְׁרֵ֖הּ] לְהוֹדָעָ֥ה לְמַלְכָּֽא׃

8 Pagkatapos ay pumasok ang lahat ng pantas ng hari, ngunit hindi nila nabasa ang sulat, ni naipaalam man sa hari ang kahulugan nito.

ט אֱ֠דַיִן מַלְכָּ֤א בֵלְשַׁאצַּר֙ שַׂגִּ֣יא מִתְבָּהַ֔ל וְזִיוֺ֖הִי שָׁנַ֣יִן עֲל֑וֹהִי וְרַבְרְבָנ֖וֹהִי מִֽשְׁתַּבְּשִֽׁין׃

9 Nang magkagayon ay lubhang nasindak si Haring Belsasar, at lalong namutla ang kanyang mukha, at nalito ang kanyang mga maharlika.

י מַלְכְּתָ֕א לָקֳבֵ֨ל מִלֵּ֤י מַלְכָּא֙ וְרַבְרְבָנ֔וֹהִי לְבֵ֥ית מִשְׁתְּיָ֖א עללת [עַלַּ֑ת] עֲנָ֨ת מַלְכְּתָ֜א וַאֲמֶ֗רֶת מַלְכָּא֙ לְעָלְמִ֣ין חֱיִ֔י אַֽל־יְבַהֲלוּךְ֙ רַעְיוֹנָ֔ךְ וְזִיוָ֖יךְ אַל־יִשְׁתַּנּֽוֹ׃

10 Dahil sa mga salita ng hari at ng kanyang mga maharlika, pumasok ang reyna sa bulwagan ng piging. Nagsalita ang reyna at sinabi: “O hari, mabuhay ka magpakailanman! Huwag kang gimbalin ng iyong mga isipin, at huwag mamutla ang iyong mukha.

יא אִיתַ֨י גְּבַ֜ר בְּמַלְכוּתָ֗ךְ דִּ֠י ר֣וּחַ אֱלָהִ֣ין קַדִּישִׁין֮ בֵּהּ֒ וּבְיוֹמֵ֣י אֲב֗וּךְ נַהִיר֧וּ וְשָׂכְלְתָנ֛וּ וְחָכְמָ֥ה כְּחָכְמַת־אֱלָהִ֖ין הִשְׁתְּכַ֣חַת בֵּ֑הּ וּמַלְכָּ֤א נְבֻֽכַדְנֶצַּר֙ אֲב֔וּךְ רַ֧ב חַרְטֻמִּ֣ין אָֽשְׁפִ֗ין כַּשְׂדָּאִין֙ גָּזְרִ֔ין הֲקִימֵ֖הּ אֲב֥וּךְ מַלְכָּֽא׃

11 May isang lalaki sa iyong kaharian na nasa kanya ang espiritu ng mga banal na diyos. Noong panahon ng iyong ama, natagpuan sa kanya ang liwanag, ang pang-unawa, at ang karunungang tulad ng karunungan ng mga diyos. At si Haring Nabucodonosor na iyong ama, ang iyong ama na hari, ay ginawa siyang pinuno ng mga salamangkero, mga engkantador, mga Caldeo, at mga manghuhula.

יב כָּל־קֳבֵ֡ל דִּ֣י ר֣וּחַ ׀ יַתִּירָ֡ה וּמַנְדַּ֡ע וְשָׂכְלְתָנ֡וּ מְפַשַּׁ֣ר חֶלְמִין֩ וַֽאַֽחֲוָיַ֨ת אֲחִידָ֜ן וּמְשָׁרֵ֣א קִטְרִ֗ין הִשְׁתְּכַ֤חַת בֵּהּ֙ בְּדָ֣נִיֵּ֔אל דִּֽי־מַלְכָּ֥א שָׂם־שְׁמֵ֖הּ בֵּלְטְשַׁאצַּ֑ר כְּעַ֛ן דָּנִיֵּ֥אל יִתְקְרֵ֖י וּפִשְׁרָ֥ה יְהַֽחֲוֵֽה׃ (פ)

12 sapagkat isang pambihirang espiritu, kaalaman, at pang-unawa—sa pagpapaliwanag ng mga panaginip, sa paglalahad ng mga bugtong, at sa paglutas ng mga buhol—ang natagpuan sa kanya, kay Daniel, na pinangalanan ng hari na Beltsasar. Ngayon, ipatawag si Daniel, at ipapahayag niya ang kahulugan.”

יג בֵּאדַ֙יִן֙ דָּֽנִיֵּ֔אל הֻעַ֖ל קֳדָ֣ם מַלְכָּ֑א עָנֵ֨ה מַלְכָּ֜א וְאָמַ֣ר לְדָנִיֵּ֗אל אנתה־[אַנְתְּ־] ה֤וּא דָנִיֵּאל֙ דִּֽי־מִן־בְּנֵ֤י גָלוּתָא֙ דִּ֣י יְה֔וּד דִּ֥י הַיְתִ֛י מַלְכָּ֥א אַ֖בִי מִן־יְהֽוּד׃

13 At dinala si Daniel sa harap ng hari. Nagsalita ang hari at sinabi kay Daniel: “Ikaw ba si Daniel, na isa sa mga bihag mula sa Juda, na dinala ng hari na aking ama mula sa Juda?”

יד וְשִׁמְעֵ֣ת עליך [עֲלָ֔ךְ] דִּ֛י ר֥וּחַ אֱלָהִ֖ין בָּ֑ךְ וְנַהִיר֧וּ וְשָׂכְלְתָנ֛וּ וְחָכְמָ֥ה יַתִּירָ֖ה הִשְׁתְּכַ֥חַת בָּֽךְ׃

14 Narinig ko tungkol sa iyo na nasa iyo ang espiritu ng mga diyos, at natagpuan sa iyo ang liwanag, ang pang-unawa, at ang pambihirang karunungan.

טו וּכְעַ֞ן הֻעַ֣לּוּ קָֽדָמַ֗י חַכִּֽימַיָּא֙ אָֽשְׁפַיָּ֔א דִּֽי־כְתָבָ֤ה דְנָה֙ יִקְר֔וֹן וּפִשְׁרֵ֖הּ לְהוֹדָעֻתַ֑נִי וְלָֽא־כָהֲלִ֥ין פְּשַֽׁר־מִלְּתָ֖א לְהַחֲוָיָֽה׃

15 Ngayon, iniharap sa akin ang mga pantas at ang mga engkantador upang basahin ang sulat na ito at ipaalam sa akin ang kahulugan nito, ngunit hindi nila maipahayag ang kahulugan ng bagay na ito.

טז וַאֲנָה֙ שִׁמְעֵ֣ת עליך [עֲלָ֔ךְ] דִּֽי־תוכל [תִיכּ֥וּל] פִּשְׁרִ֛ין לְמִפְשַׁ֖ר וְקִטְרִ֣ין לְמִשְׁרֵ֑א כְּעַ֡ן הֵן֩ תוכל [תִּכ֨וּל] כְּתָבָ֜א לְמִקְרֵ֗א וּפִשְׁרֵהּ֙ לְהוֹדָ֣עֻתַ֔נִי אַרְגְּוָנָ֣א תִלְבַּ֗שׁ והמונכא [וְהַֽמְנִיכָ֤א] דִֽי־דַהֲבָא֙ עַֽל־צַוְּארָ֔ךְ וְתַלְתָּ֥א בְמַלְכוּתָ֖א תִּשְׁלַֽט׃ (פ)

16 Ngunit narinig ko tungkol sa iyo na kaya mong magbigay ng mga pagpapaliwanag at lumutas ng mga suliraning masalimuot. Ngayon, kung kaya mong basahin ang sulat at ipaalam sa akin ang kahulugan nito, magsusuot ka ng damit na kulay-ube, may kuwintas na ginto sa iyong leeg, at mamamahala ka sa ikatlong bahagi ng kaharian.”

יז בֵּאדַ֜יִן עָנֵ֣ה דָנִיֵּ֗אל וְאָמַר֙ קֳדָ֣ם מַלְכָּ֔א מַתְּנָתָךְ֙ לָ֣ךְ לֶֽהֶוְיָ֔ן וּנְבָ֥זְבְּיָתָ֖ךְ לְאָחֳרָ֣ן הַ֑ב בְּרַ֗ם כְּתָבָא֙ אֶקְרֵ֣א לְמַלְכָּ֔א וּפִשְׁרָ֖א אֲהוֹדְעִנֵּֽהּ׃

17 Pagkatapos ay sumagot si Daniel at sinabi sa harap ng hari: “Mapasaiyo na ang iyong mga kaloob, at ibigay mo sa iba ang iyong mga gantimpala; gayunman ay babasahin ko sa hari ang sulat at ipaaalam ko sa kanya ang kahulugan nito.

יח אנתה [אַ֖נְתְּ] מַלְכָּ֑א אֱלָהָא֙ עליא [עִלָּאָ֔ה] מַלְכוּתָ֤א וּרְבוּתָא֙ וִיקָרָ֣א וְהַדְרָ֔ה יְהַ֖ב לִנְבֻכַדְנֶצַּ֥ר אֲבֽוּךְ׃

18 Ikaw, O hari, ang Kataas-taasang Diyos ay nagbigay kay Nabucodonosor na iyong ama ng kaharian, ng kadakilaan, ng karangalan, at ng kaluwalhatian.

יט וּמִן־רְבוּתָא֙ דִּ֣י יְהַב־לֵ֔הּ כֹּ֣ל עַֽמְמַיָּ֗א אֻמַיָּא֙ וְלִשָּׁ֣נַיָּ֔א הֲו֛וֹ זאעין [זָיְעִ֥ין] וְדָחֲלִ֖ין מִן־קֳדָמ֑וֹהִי דִּֽי־הֲוָ֨ה צָבֵ֜א הֲוָ֣א קָטֵ֗ל וְדִֽי־הֲוָ֤ה צָבֵא֙ הֲוָ֣ה מַחֵ֔א וְדִֽי־הֲוָ֤ה צָבֵא֙ הֲוָ֣ה מָרִ֔ים וְדִֽי־הֲוָ֥ה צָבֵ֖א הֲוָ֥ה מַשְׁפִּֽיל׃

19 At dahil sa kadakilaang ibinigay Niya sa kanya, ang lahat ng bayan, bansa, at wika ay nanginig at natakot sa harap niya. Ang ibig niyang patayin ay pinapatay niya, at ang ibig niyang buhayin ay binubuhay niya; ang ibig niyang itaas ay itinataas niya, at ang ibig niyang ibaba ay ibinababa niya.

כ וּכְדִי֙ רִ֣ם לִבְבֵ֔הּ וְרוּחֵ֖הּ תִּֽקְפַ֣ת לַהֲזָדָ֑ה הָנְחַת֙ מִן־כָּרְסֵ֣א מַלְכוּתֵ֔הּ וִֽיקָרָ֖ה הֶעְדִּ֥יוּ מִנֵּֽהּ׃

20 Ngunit nang magmataas ang kanyang puso at tumigas ang kanyang espiritu sa kapalaluan, ibinaba siya mula sa trono ng kanyang kaharian, at inalis sa kanya ang kanyang karangalan.

כא וּמִן־בְּנֵי֩ אֲנָשָׁ֨א טְרִ֜יד וְלִבְבֵ֣הּ ׀ עִם־חֵיוְתָ֣א שוי [שַׁוִּ֗יְו] וְעִם־עֲרָֽדַיָּא֙ מְדוֹרֵ֔הּ עִשְׂבָּ֤א כְתוֹרִין֙ יְטַ֣עֲמוּנֵּ֔הּ וּמִטַּ֥ל שְׁמַיָּ֖א גִּשְׁמֵ֣הּ יִצְטַבַּ֑ע עַ֣ד דִּֽי־יְדַ֗ע דִּֽי־שַׁלִּ֞יט אֱלָהָ֤א עליא [עִלָּאָה֙] בְּמַלְכ֣וּת אֲנָשָׁ֔א וּלְמַן־דִּ֥י יִצְבֵּ֖ה יְהָקֵ֥ים עליה [עֲלַֽהּ׃]

21 Itinaboy siya mula sa mga tao, at ginawang tulad ng sa mga hayop ang kanyang puso, at kasama ng mga asnong-gubat ang kanyang tirahan. Pinakain siya ng damo gaya ng mga baka, at nabasa ang kanyang katawan ng hamog ng langit, hanggang sa kanyang nakilala na ang Kataas-taasang Diyos ang naghahari sa kaharian ng mga tao, at itinatalaga Niya roon ang sinumang Kanyang naisin.

כב ואנתה [וְאַ֤נְתְּ] בְּרֵהּ֙ בֵּלְשַׁאצַּ֔ר לָ֥א הַשְׁפֵּ֖לְתְּ לִבְבָ֑ךְ כָּל־קֳבֵ֕ל דִּ֥י כָל־דְּנָ֖ה יְדַֽעְתָּ׃

22 At ikaw na kanyang anak, O Belsasar, ay hindi mo pinakumbaba ang iyong puso, bagaman nalalaman mo ang lahat ng ito.

כג וְעַ֣ל מָרֵֽא־שְׁמַיָּ֣א ׀ הִתְרוֹמַ֡מְתָּ וּלְמָֽאנַיָּ֨א דִֽי־בַיְתֵ֜הּ הַיְתִ֣יו קדמיך [קָֽדָמָ֗ךְ] ואנתה [וְאַ֨נְתְּ] ורברבניך [וְרַבְרְבָנָ֜ךְ] שֵֽׁגְלָתָ֣ךְ וּלְחֵנָתָךְ֮ חַמְרָא֮ שָׁתַ֣יִן בְּהוֹן֒ וְלֵֽאלָהֵ֣י כַסְפָּֽא־וְ֠דַהֲבָא נְחָשָׁ֨א פַרְזְלָ֜א אָעָ֣א וְאַבְנָ֗א דִּ֠י לָֽא־חָזַ֧יִן וְלָא־שָׁמְעִ֛ין וְלָ֥א יָדְעִ֖ין שַׁבַּ֑חְתָּ וְלֵֽאלָהָ֞א דִּֽי־נִשְׁמְתָ֥ךְ בִּידֵ֛הּ וְכָל־אֹרְחָתָ֥ךְ לֵ֖הּ לָ֥א הַדַּֽרְתָּ׃

23 At nagmataas ka laban sa Panginoon ng langit. Dinala nila sa harap mo ang mga sisidlan ng Kanyang bahay, at ikaw at ang iyong mga maharlika, ang iyong reyna at ang iyong mga asawang-lingkod ay uminom ng alak sa mga iyon. Pinuri mo ang mga diyos na pilak at ginto, tanso, bakal, kahoy, at bato, na hindi nakakakita, hindi nakaririnig, at walang nalalaman. Ngunit ang Diyos na may hawak ng iyong hininga at may kapangyarihan sa lahat ng iyong mga landas ay hindi mo niluwalhati.

כד בֵּאדַ֙יִן֙ מִן־קֳדָמ֔וֹהִי שְׁלִ֖יַחַ פַּסָּ֣א דִֽי־יְדָ֑א וּכְתָבָ֥א דְנָ֖ה רְשִֽׁים׃

24 Kaya mula sa harap Niya ay ipinadala ang palad ng kamay, at isinulat ang sulat na ito.

כה וּדְנָ֥ה כְתָבָ֖א דִּ֣י רְשִׁ֑ים מְנֵ֥א מְנֵ֖א תְּקֵ֥ל וּפַרְסִֽין׃

25 At ito ang sulat na isinulat: MENE, MENE, TEKEL, UPARSIN.

כו דְּנָ֖ה פְּשַֽׁר־מִלְּתָ֑א מְנֵ֕א מְנָֽה־אֱלָהָ֥א מַלְכוּתָ֖ךְ וְהַשְׁלְמַֽהּ׃

26 Ito ang kahulugan ng bagay na ito: MENE, binilang ng Diyos ang mga araw ng iyong kaharian at winakasan na ito.

כז תְּקֵ֑ל תְּקִ֥ילְתָּה בְמֹֽאזַנְיָ֖א וְהִשְׁתְּכַ֥חַתְּ חַסִּֽיר׃

27 TEKEL, tinimbang ka sa timbangan at nasumpungang kulang.

כח פְּרֵ֑ס פְּרִיסַת֙ מַלְכוּתָ֔ךְ וִיהִיבַ֖ת לְמָדַ֥י וּפָרָֽס׃

28 PERES: hinati ang iyong kaharian at ibinigay sa Media at Persia.

כט בֵּאדַ֣יִן ׀ אֲמַ֣ר בֵּלְשַׁאצַּ֗ר וְהַלְבִּ֤ישׁוּ לְדָֽנִיֵּאל֙ אַרְגְּוָנָ֔א והמונכא [וְהַֽמְנִיכָ֥א] דִֽי־דַהֲבָ֖א עַֽל־צַוְּארֵ֑הּ וְהַכְרִ֣זֽוּ עֲל֔וֹהִי דִּֽי־לֶהֱוֵ֥א שַׁלִּ֛יט תַּלְתָּ֖א בְּמַלְכוּתָֽא׃

29 Pagkatapos ay nag-utos si Belsasar, at sinuotan nila si Daniel ng damit na kulay-ube, inilagay ang kuwintas na ginto sa kanyang leeg, at ipinahayag nila tungkol sa kanya na siya ay mamamahala sa ikatlong bahagi ng kaharian.

ל בֵּ֚הּ בְּלֵ֣ילְיָ֔א קְטִ֕יל בֵּלְאשַׁצַּ֖ר מַלְכָּ֥א כשדיא [כַשְׂדָּאָֽה׃] (פ)

30 Nang gabi ring iyon ay pinatay si Belsasar, ang hari ng mga Caldeo.

Nakaraang Kabanata Susunod na Kabanata